zaterdag, oktober 10, 2026

Monstera deliciosa, het heerlijk monster

Nog eens een weekend lesgeven in het aards paradijs bij Bie op een 'geheime locatie´. We willen de kruiden voor het hormonaal systeem o.a vrouwenmantel en monnikenpeper bespreken maar door de tropische omgeving vertoeven we meer buiten dan binnen en zo moet dat ook. Dus hapslik ook andere planten ontdekken, van wonderboom over de geweldige Gunnera naar de sierlijk slingerende Akebia of chocoladewingerd. En in de tropische serre worden we overweldigd door de Monstera deliciosa. Inderdaad een gatenmonster en we kwamen net op tijd om de deliciosa-vruchten te plukken en te eten.

Monstera, kent iedere kamerplanten-liefhebber als gatenplant ( Monstera deliciosa), het is een tropische plant afkomstig uit de regenwouden van Midden-Amerika, van Zuid-Mexico tot Panama. Deze plant uit de Araceae-familie werd vroeger ingedeeld bij het geslacht Philodendron . De plant heeft glanzende, hartvormige of ronde, leerachtige bladeren die tijdens de groei diepe inkepingen en langwerpige perforaties ontwikkelen. De bladeren kunnen wel 45 centimeter breed worden en hebben bladstelen van 30 centimeter lang. De cultivars 'Variegata' en 'Albovariegata' hebben bont blad en de bladeren zijn over het algemeen iets kleiner dan die van de soort. Andere verwante soorten, zoals M. obliqua , hebben kleinere bladeren.

In de natuur is deze soort een groenblijvende liaan, een kruipende of klimmende epifytische liaan die hoog in het bladerdak van het regenwoud groeit . Hij kan wel 21 meter of meer hoog worden en vertakt zich zelden. De zware, cilindrische stengels van 6 tot 7,5 centimeter zijn ruw en hebben littekens van bladeren.

De plant produceert talloze lange, tentakelachtige luchtwortels die zich tijdens de groei vasthechten aan nabijgelegen takken en boomstammen. De taaie wortels groeien vanuit de dikke stengel naar beneden en zullen wortel schieten als ze de grond bereiken.

Jonge planten zien er heel anders uit. Zaailingen groeien naar de donkerste plek totdat ze een boom tegenkomen, waarna ze omhoog groeien. De bladeren zijn klein en zonder lobben of gaten, en ze groeien dicht op elkaar langs de boomstam omhoog in een stadium dat "dakpanplanten" wordt genoemd. Naarmate de planten ouder worden, ontwikkelen ze het typische gatenblad. 

De bloemen , die zelden of nooit op kamerplanten voorkomen , zijn 20 tot 30 centimeter lang, crèmewit en lijken op de aronskelk. De vlezige, rechtopstaande bloemstengel (spadix) met kleine bloemen wordt omgeven door de bootvormige schutblad. Het duurt iets meer dan een jaar voordat de vrucht rijp is en uitgroeit tot een kegelvormige structuur die enigszins lijkt op een groene maïskolf met zeshoekige korrels.

De eetbare vruchten , cerimans of monsteras genoemd, smaken naar een combinatie van banaan, ananas en mango en zijn rijk aan kalium en vitamine C. De vrucht wordt gebruikt om dranken en ijs op smaak te brengen en kan vers gegeten worden. De vrucht rijpt van onder naar boven. Zodra de dikke, harde schil van zeshoekige plaatjes of 'schubben' die de afzonderlijke segmenten bedekken, begint uit te drogen en eraf valt, wordt het gebroken witte, puddingachtige vruchtvlees eronder van de oneetbare kern afgesneden om op te eten. Er zitten meestal geen zaden in, maar soms kunnen er in sommige segmenten lichtgroene, harde zaden ter grootte van grote erwten voorkomen.

De plant bevat oxaalzuur, waardoor alle delen wat giftig kunnen zijn, behalve de rijpe vruchten. Jonge vruchten, waaraan de schil nog stevig vastzit, bevatten voldoende glasachtige calciumoxalaatkristallen om onmiddellijk en pijnlijk irritatie in de keel te veroorzaken.

Merkwaardig gebruik in de Ayurveda

In de Ayurveda zijn vruchten meer dan alleen voedsel. De Monsteravrucht leert je geduld, overgave en het ritme van de natuur ervaren. Rijpe Monsteravruchten hebben een milde balancerende werking op Vata, Pitta en Kapha. De zoetheid voedt de rasa dhatu (bloedplasma), terwijl de verkoelende energie overtollige hitte kalmeert. Bewust een klein, rijp stukje eten bij zonsopgang kan de zintuigen verfrissen en de stemming verbeteren. Sommige traditionele genezers zeggen zelfs dat het de smaak van vreugde (ananda rasa) opwekt, die door het moderne leven vaak is afgestompt.

Wetenschappelijke literatuur

A Ramkumar AR, Nimushakavi S, Jesudasan RE. Monstera deliciosa: Een uitgebreid overzicht van de fytochemische en farmaceutische activiteit. J Neonatal Surg [Internet]. 21 april 2025 [geraadpleegd op 14 oktober 2026];14(16S):68-72. Beschikbaar via: https://www.jneonatalsurg.com/index.php/jns/article/view/4181


Geen opmerkingen: