Oxymel, een zoetzure combinatie

Ik ben altijd blij als wetenschappers de effectiviteit van oude natuurlijke remedies onderzoeken. Ik ben nog blijer als de resultaten bevestigen wat we al sinds de oudheid weten! Dit was precies het geval in een recent onderzoek naar de antiseptische eigenschappen van oxymel, een wondermiddel dat al in de tijd van Hippocrates werd geprezen. Oxymel, een mengsel van honing en azijn werd in het oude Griekenland aanbevolen om infecties en ontstekingen te behandelen. Het is zo effectief dat het de tand des tijds heeft doorstaan, van de Middeleeuwen tot nu.

Hoe kan een middel dat bestaat uit slechts twee natuurlijke ingrediënten zulke goede resultaten opleveren? Dat is wat Freya Harrison en haar team van onderzoekers wilden uitzoeken. De resultaten van hun analyses zijn gepubliceerd in het tijdschrift Microbiologie en de resultaten zijn bijzonder. Vooral omdat hun tests gericht waren op bacteriële biofilms. Biofilms zijn clusters van bacteriële cellen die beschermd worden door een soort matrix en vastzitten aan een oppervlak, waardoor ze heel moeilijk uit te roeien zijn. Dankzij deze bescherming zijn ze veel resistenter tegen antibiotica en dit wordt een echt probleem, vooral in ziekenhuizen, waar biofilms zich kunnen vormen op bijvoorbeeld chirurgische instrumenten. Honing en azijn staan bekend om hun antiseptische en antibiotische eigenschappen. Maar het is de synergie van de twee ingrediënten die bijzonder blijkt. De twee samen slagen er in om een groot deel van de bacteriën te vernietigen die beschermd worden door hun biofilm! 

Honing therapeutisch 

Honing heeft bewezen infectiewerende eigenschappen. Het voorkomt de verspreiding van bacteriën, virussen of schimmels dankzij een enzym, glucose-oxidase, dat kleine hoeveelheden waterstofperoxide produceert wanneer het in contact komt met zuurstof. De licht zure pH van honing versterkt zijn werking op bacteriën.  

De verschillende honingsoorten die door het onderzoeksteam werden gebruikt, toonden allemaal positieve resultaten in combinatie met de azijn maar één honing in het bijzonder bleek nog effectiever tegen biofilms. Het wordt uit de bloemen Leptospermum scoparium ook bekend als manuka gehaald en groeit alleen in het wild in bepaalde regio's van Nieuw-Zeeland en Australië. Honing bevat een molecule, methylglyoxal, die het uitzonderlijke anti-infectieuze eigenschappen geeft. De concentratie methylglyoxal (MGO) is hoger in manuka honing dan in andere honingsoorten.Hoe hoger het is, hoe meer de honing actief is. 

Azijn therapeutisch 

Het is het azijnzuur in azijn waardoor het zijn gezondheidsvoordelen heeft. Het wordt ook veel gebruikt in de farmaceutische industrie. Acetylering van een molecuul, d.w.z. de synthese met azijnzuur, versterkt de werking van bepaalde geneesmiddelen. Alle azijn bevatten ongeveer 90% water en 5 tot 8% azijnzuur. Over het algemeen is het ciderazijn die wordt geprezen om zijn gunstige effecten op de gezondheid. Als gorgeldrank, bijvoorbeeld (1 eetlepel cider, verdund in een groot glas warm water), is het perfect tegen keelpijn.

Microbiologie. 12 juli 2023;169(7):001351. doi: 10.1099/mic.0.001351 Zoetzure synergie: onderzoek naar de antibacteriële en antibiofilmwerking van azijnzuur en azijn in combinatie met honing van medische kwaliteit. Freya Harrison 1, * , Anisa Blower 1 , Christopher de Wolf 1, 2 , Erin Connelly 1, *

Honing bij hoest en mucositis

Honing is een beproefd huismiddeltje tegen hoest. De wetenschappelijke onderzoeken duiden vooral op een hoestverlichtend effect. Maar honing kan ook de symptomen van luchtweginfecties verlichten, vooral in het begin. Tot deze conclusie kwamen ook wetenschappers van de Oxford University Medical School, zo melden zij in het ‘British Medical Journal Evidence Based Medicine’. Ze zochten naar relevante onderzoeken waarin honing en preparaten die het als ingrediënt bevatten, werden vergeleken met conventionele therapieën. Deze bestonden meestal uit antihistaminica, slijmoplossende middelen, hoestmiddelen of pijnstillers.

Ze vonden 14 in aanmerking komende klinische onderzoeken waarbij 1.761 deelnemers van verschillende leeftijden betrokken waren. Het resultaat: honing was effectiever dan gebruikelijke behandelingen, vooral tegen hoest. De experts benadrukken dat antibiotica vaak worden gebruikt als er virale effecten optreden, maar deze helpen alleen bij bacteriële ziekten. Zij concludeerden: „Honing zou een alternatief kunnen zijn voor de behandeling van symptomen van de bovenste luchtwegen.” 

Hoestsiroop gemaakt van uien en honing

Schil een ui, hak hem fijn en doe hem in een glas met twee eetlepels honing. Laat het geheel een nacht trekken en giet de resulterende vloeistof af. Neem meerdere keren per dag een lepel honing-uiensap. Uiensiroop heeft ook een slijmoplossend effect. Overigens smaakt het voor veel gebruikers, inclusief kinderen, acceptabeler dan je op het eerste gezicht zou verwachten.

Honing ook bij ontsteking van het mondslijmvlies als gevolg van kankertherapie

Chemotherapie en bestraling beschadigen cellen die zich snel delen. Dit is wenselijk voor kankercellen. Maar niet alleen kankercellen delen zich vaak, maar ook veel gezonde cellen. Dit zijn voornamelijk cellen van bloedvorming, haarzakjes, nagelvorming en slijmvliezen. Daarom worden vooral de slijmvliescellen in het mond- en keelgebied vaak beschadigd met als gevolg ontsteking van het mondslijmvlies (mucositis, stomatitis)

Uit onderzoek onder patiënten die werden behandeld met bestraling en chemotherapie voor hoofd-halstumoren blijkt dat dergelijke symptomen in sommige gevallen met relatief eenvoudige middelen kunnen worden voorkomen. Ze kregen een kwartier voor en na en zes uur na de bestraling of placebo 20 ml honing. Eén onderzoek toonde aan dat niet alleen minder patiënten mucositis ontwikkelden in de behandelde groep, maar dat deze ook minder ernstig was.

15 procent van de honinggebruikers ontwikkelde mucositis graad 3 en geen enkele ontwikkelde mucositis graad 4. In de controlegroep werd bij 65 procent van de patiënten mucositis graad 3 of 4 vastgesteld. Mucositis is altijd pijnlijk. Bij graad 3 mucositis komen grote zweren voor die meer dan 25 procent van het mondslijmvlies bedekken. Vast voedsel is dan niet meer mogelijk. Maar de patiënten kunnen wel nog  drinken. Bij graad 4 mucositis treden bloedende ulceraties op die meer dan 50 procent van het mondslijmvlies bedekken. In dit stadium van mucositis is eten en drinken niet mogelijk. In dergelijke gevallen moeten patiënten in het ziekenhuis worden opgenomen. Een andere optie tegen mucositis tijdens chemotherapie/bestraling: bevroren ananasstukjes.

Referentie Effectiviteit van honing voor symptomatische verlichting bij infecties van de bovenste luchtwegen: een systematische review en meta-analyse (BMJ Evidence-Based Medicine): https://ebm.bmj.com/content/early/2020/07/28/bmjebm-2020 -111336