Zwarte nachtschade is ook weer van de partij.

Solanum nigrum is een veel voorkomend onkruid in groentetuinen, meestal wordt het niet hoger dan een 30 cm maar hier in mijn woonplaats langs de wegkanten vind ik exemplaren die wel een meter hoog en breed worden. De plant hoort bij de fameuze familie van de aardappel waar ook de zeer giftige en hallucinerende Wolfskers bij hoort.

Zwart glimmende, verleidelijke bessen hebben zowel de Wolfskers als de Zwarte nachtschade gemeen. De bessen van deze laatste worden in sommige landen als lekkernij gegeten en in andere landen als giftig beschouwd. Vroeger werden ze bij ons ook heksenerwten genoemd, mogelijk om kinderen af te schrikken of zouden ze hallucinerende eigenschappen bezitten? De goed rijpe bessen zijn niet giftig, het zijn de groene, onrijpe bessen en de bladeren die het giftige solasodine bevat. Het gehele kruid mits goed gedoseerd heeft een pijnstillende en kalmerende werking. Vroeger werd het loof in het bed van kinderen gelegd om het inslapen te bevorderen. Niet direct een aanrader in onze tijd.

Dodonaeus over Nascaye

Dodonaeus in 1554 noemt het Nascaye en adviseert het groen vooral voor uitwendig gebruik als verkoelend, ontstekingwerend kompres op abcessen en gezwellen, maar ook het sap tegen oorpijn en tegen overvloedige mentruatiebloedingen. Die gruene bladeren van Nascaye ghestooten ende met meel van gersten mout vermenght sijn seer goet gheleyt op dat wildt vier ende voorts etende quade sweeringhen ende op alle verhittinghen. Tot den selven dient oock een salfken van dat sap van Nascaye met olie van Roosen/ ceruyse ende schuym van silver ghemaeckt.

Die bladeren alleen ghewreven versueten die pijne van den hoofde/ daer op gheleyt/ ende sijn goet voor die verhitte maghe/ ende tot alle heete ghebreken van den ooghen/ ooren/ lever/ milte ende blase om van buyten daer op te legghen.

Die bladeren van Nascaye met sout gemengt doen sceyden ende verteeren die gheswillen ende apostumatien die achter ende by die ooren groeyen daer op gelijck een plaester geleyt.

Tsap van Nascaye met dat wit van een eye es goet gheleyt opt voorhooft tseghen die verhittinghe roodicheyt vloet ende alle heete ghebreken van den ooghen.

Tsap van Nascaye in die ooren ghedruypt versuet die pijne van den ooren/ ende met cattoen ghelijck een pessus van onder in die moeder gheset stoppet die overvloedighe vloet ende natuerlijcke cranckheyt van den vrouwen.

Hildegard over Nachtschade

De abdis Hildegard von Bingen schrijft in Physica CXXI over Zwarte nachtschade:

Iemand met pijn in zijn hartstreek of waarvan het hart niet sterk is moet de plant koken in water. Na uitpersen moet hij de nachtschade warm op het hart plaatsen en hij zal zich beter voelen. Wanneer iemand tandpijn heeft moet hij nachtschade in water warmen, wanneer hij 's avonds naar bed gaat dat in de mond nemen daar waar de pijn zit en deze zal verdwijnen. Indien iemands voet is opgezwollen moet hij nachtschade in warm water aanbrengen op de voet. De zwelling zal dan afnemen. Iemand met pijn in het merg van zijn been moet nacht­schade koken, het warm op het been aanbrengen en met een doek afdek­ken, waarop genezing volgt.

Bij Mrs Greave lezen we

In Bohemia the leaves are placed in the cradles of infants to promote sleep. In the islands of Bourbon and Mauritius, the leaves are eaten in place of spinach: and the fruit is said to be eaten without inconvenience by soldiers stationed in British Kaffraria. (Lindley's Treasury of Botany.)

Eetbaar

De groene plant heeft zeker ook medicinale kwaliteiten en de bessen zouden goed als voeding gebruikt kunnen worden. Een studie over het ontwikkelen van nieuwe groenten en of fruitgewassen besteed een heel boekwerk aan deze Zwarte nachtschade. Het probleem is mogelijk een goede selectie te maken om de smaak te verbeteren en mogelijke giftigheid te verwijderen, maar die problemen gelden of golden voor alle groente en fruit, denk maar aan de giftigheid van enkele naaste familieleden zoals aardappel en tomaat.

Namen

• Bij Dodoens: Morella, Morelle, Nachtscade, Nachtschadt, Nascaye, Solanum, Solanum hortense, Solatrum, Uva lupina, Uva vulpis
• Engels: Black nightshade, annual nightshade, common nightshade, garden
• nightshade, Petit Morel, wonderberry, sunberry, garden huckleberry, Hound's berry
• Frans: Morelle noir, herbea calalou, creve-chien
• Duits: Schwarzer Nachtschatten
• Italiaans: Ballerina, erba morella, solano nero

Literatuur

• Front Pharmacol. 2022 Aug 16;13:918071. doi: 10.3389/fphar.2022.918071
• Solanum nigrum Linn.: An Insight into Current Research on Traditional Uses, Phytochemistry, and PharmacologyPlanta Med. 2026 Mar 12. doi: 10.1055/a-2818-1813. Toxic Risks of Nightshade Species: A comprehensive review of the documented toxicity of Atropa belladonna, Solanum dulcamara, and Solanum nigrum

Zwarte nachtschade / Strychnos Megas Kepaios

In de winter zoek ik niet alleen buiten naar planten, maar ook binnen in boeken en natuurlijk op het wereldwijde web. Vooral oude afbeeldingen van Dioscorides en consoorten kunnen mij spiritueel aanspreken. Met die afbeeldingen rationeel planten determineren is niet vanzelfsprekend, het zijn eerder schilderijtjes van schoonheid. Alhoewel de onderstaande Zwarte nachtschade van Dioscorides wel goed te herkennen is.

Solanum nigrum / Dioscorides

STRYCHNOS MEGAS KEPAIOS (Nightshade)

Solanum dulcamara / Bitterzoet

Solanum nigrum, this decorative plant, with whitish flowers and black berries, is related to our bitter-sweet “solanum dulcamara,” the “deadly nightshade” that grows in shady places and therefore was already called in Old English: “nihtscada.” Both plants were considered highly toxic for a time and were early used as a pain-killer as the name “solanum” and “solamentum” expresses. During the superstitious Middle Ages, Solanum was also used in witch’s salves, together with aconite, henbane, belladonna and thorn apple. The name “dwale”, which in the 13th century meant a stupefying drink, alludes to the supposed narcotic effect of the berry juice. Hans von Gerssdorf in his surgery book (Feldtbuch der Wundtarztney) from 1517 transmits the solanum plant as an anaesthetic in operations but stresses its dangerousness.

The widespread opinion that the plant, especially its berry, contains a dangerous dose of the poisonous alkaloid solanin is disputed today, since it has been proved that solanin is present in the stems only in very modest quantities. This verifies the view of the doctors of antiquity such as Dioscorides and Plinius who do not mention anything about the toxicity of the plant. Thus Solanum nigrum was also planted in Greece as a vegetable and the berries were eaten as fruit. Dioscorides speaks of the edible “garden strychnos,” so that the plant appears again in the 16th century under the name “solanum hortense,” (e.g. in P. A. Mattioli, New Kräuterbuch, Prague, 1653). The oil contained in the berries, similar to castor-oil, has caused the berries to be used as a purgative. The belief in a strong solanin content brought the solanum application in cases of skin disease, herpes, eczema, psoriasis, as well as with catarrh and rheumatism. The fresh leaves were used as external poultice for sores and haemorrhoids. The slightly toxic plant has been preserved until the present day, especially as a purgative.

Lees ook http://dier-en-natuur.infonu.nl/natuur/61831-zwarte-nachtschade.html