Inula britannica in de Cascatellestuin

Inula britannica

Het houd niet op met oude nieuwe planten. en ik die dacht op mijn tweeëntachtigste genoeg basiskennis over kruiden te hebben om op mijn lauweren te rusten....  maar ik word en met plezier overspoeld met steeds meer wetenschappelijke informatie en steeds meer belangstelling van jonge mensen voor de kruiden. Nu weer merkwaardige info over de Alant-soorten. 

Het geslacht Inula omvat meer dan honderd soorten die wijdverspreid zijn in gematigde streken van Europa en Azië. Het gebruik van dit geslacht als kruidengeneesmiddel werd voor het eerst beschreven door de oude Griekse en Romeinse artsen. In de Chinese farmacopee worden van de 20 Inula-soorten die in China voorkomen, er enkele gebruikt worden als traditionele Chinese geneesmiddelen o.a. Tumuxiang (Inula helenium) en Xuanfuhua. Deze planten worden gebruikt als slijmoplossers, hoestonderdrukkers, zweetbevorderaars, anti-braakmiddelen en bacteriedoders. Bovendien wordt Inula helenium L., al genoemd in de Minoïsche, Myceense, Egyptische / Assyrische farmacotherapie en de Chilandar Medische Codex, gebruikt voor de behandeling van tumoren, wonden, sproeten en roos. Veel andere Inula-soorten worden in de Ayurvedische en Tibetaanse traditionele geneeskunde gebruikt voor de behandeling van aandoeningen zoals bronchitis, diabetes, koorts, hypertensie en verschillende soorten ontstekingen.

Inula helenium

Inula britannica, de Engelse alant, wordt al lang gebruikt in de Chinese geneeskunde. De jonge scheuten worden gegeten en de bloemen als thee gebruikt. Daarnaast wordt de plant al eeuwenlang in de traditionele geneeskunde toegepast vanwege haar fysiologische eigenschappen, waaronder ontstekingsremmende, antitumorale en antioxiderende werking. Verder vertoont ze diverse andere bioactieve eigenschappen, zoals neuroprotectieve, anti-obesitas en antibacteriële effecten. Deze werking van Inula britannica wordt voornamelijk toegeschreven aan de sesquiterpeencomponenten.

 Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat Inulae Flos, dat 1,5-dicaffeoylquininezuur en luteoline bevat, dat mogelijk gebruikt kan worden als therapeutisch middel tegen allergische aandoeningen door de chemokineproductie te remmen.

Andere farmacologische studies van Inulae Flos hebben hepatoprotectieve [1], immunoregulerende [2], antidiabetische [ 4 ], hypolipidemische [3], antikanker [4], ontstekingsremmende [5], antioxiderende en neuroprotectieve eigenschappen [6] aangetoond,  

En bij nog meer interessant onderzoek vind men stoffen in de Engelse alant zoals protocatechuïnezuur, chlorogeenzuur, kaempferol-3- O- glucoside en 6-methoxyluteoline, waarvan bekend is dat ze anti-adipogene eigenschappen bezitten, waardoor de plant mogelijk gebruikt kan worden voor de ontwikkeling van producten tegen obesitas.

Zie literatuur

1 Song Q.-H. , Kobayashi T. , Iijima K. , Hong T. , en Cyong J.-C. , Hepatoprotectieve effecten van Inula britannica op leverbeschadiging bij muizen , Phytotherapy Research . ( 2000 ) 14 , nr. 3, 180–186 , https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1573(200005)14:3<180::AID-PTR589>3.0.CO;2-H .
WeergaveCASPubMedWeb of Science®Google Scholar
2 Song QH , Kobayashi T. , Hong T. , en Cyong JC , Effecten van Inula britannica op de productie van antilichamen en cytokinen en op T-celdifferentiatie bij C57BL/6-muizen geïmmuniseerd met ovalbumine , American Journal of Chinese Medicine . ( 2002 ) 30 , nr. 2-3, 297-305 , 2-s2.0-1842858394 , https://doi.org/10.1142/S0192415X02000211 . WeergavePubMedWeb of Science®Google Scholar
3.Shan JJ , Yang M. , en Ren JW , Antidiabetische en hypolipidemische effecten van een waterig extract van de bloem van Inula japonica bij alloxaan-geïnduceerde diabetische muizen , Biological and Pharmaceutical Bulletin . ( 2006 ) 29 , nr. 3, 455–459 , 2- s2.0-33645237713 , https://doi.org/10.1248/bpb.29.455 .
WeergaveCASPubMedWeb of Science®Google Scholar
4. Cha MR , Kim JY , Hwang JH , Park HR et al., Cytotoxische activiteit van de extracten van Inula japonica tegen verschillende menselijke kankercellijnen in vitro , Korean Journal of Pharmacognosy . ( 2006 ) 37 , nr. 3, 130–135 , 2-s2.0-33750211049.Google Scholar
5. Choi JH , Park YN , Li Y. et al., Bloemen van Inula japonica verminderen ontstekingsreacties , Immune Network . ( 2010 ) 10 , nr. 5 , 145–152 . WeergavePubMedGoogle Scholar
6. Lee NH , Hong J. , Kim JY en Chiang MH , Antioxidante eigenschappen en beschermende effecten van Inula britannica var. chinensis regel op door oxidatieve stress veroorzaakte schade aan neuronale cellen , Korean Journal of Food Science and Technology . ( 2009 ) 41 , nr. 1, 87-92 , 2-s2.0-79959474658.
Google Scholar

Hooikoorts. Astragalus kan helpen

Hooikoorts bezorgt mensen elk jaar weer vervelende problemen: een jeukende loopneus, gezwollen neusslijmvlies met neusverstopping tot gevolg. Tranende en jeukende ogen en een constante drang om te niezen. En dit zijn slechts de lokale symptomen die worden veroorzaakt door de allergische reactie op pollen. Algemene symptomen zoals hoofdpijn, vermoeidheid, algehele malaise en slaapstoornissen komen vaak voor. 

Mensen met hooikoorts hebben vaak het gevoel dat hun lichaam in staat van alarm verkeert. En dat klopt helemaal: bij hooikoorts beschouwt het immuunsysteem normaal gesproken onschadelijk stuifmeel van bomen, grassen of kruiden als een bedreiging. En het reageert daarop: de zogenaamde mestcellen (immuuncellen van de slijmvliezen) zijn de eersten die in contact komen met de allergenen en slaan alarm. Ze geven een reeks boodschapperstoffen af, zoals histamine, leukotriënen en cytokinen, die de afweerreactie van het lichaam activeren. Leukotriënen veroorzaken slijmproductie in de neus, terwijl histamine plaatselijke roodheid, zwelling, jeuk en netelroos veroorzaakt. Cytokinen alarmeren de rest van het immuunsysteem. Dit omvat de zogenaamde T-helpercellen (Th2-cellen). Hun eigenlijke functie is de verdediging tegen parasieten, maar bij een allergie worden ze ten onrechte ook geactiveerd en zorgen ze ervoor dat andere immuuncellen (B-cellen) immunoglobulinen produceren die de allergische reactie in stand houden.

Het echte probleem met hooikoorts is niet het stuifmeel zelf, dat onschadelijk is. Het echte probleem is de valse alarmreactie van het immuunsysteem. Medisch gezien kan dit op twee manieren worden aangepakt: medicijnen zoals antihistaminica, cromonen of glucocorticoïden kunnen de acute immuunreactie kalmeren. Hyposensibilisatie (allergie-injecties) kan het immuunsysteem trainen om de overreactie op een allergeen te verminderen.

Daarnaast biedt de natuurgeneeskunde veelbelovende benaderingen voor de behandeling van hooikoorts, waaronder homeopathie, acupunctuur en kruidengeneeskunde [ 1 ]. Vooral de fytotherapie biedt interessante mogelijkheden. Deze omvatten astragalus (Astragalus membranaceus, syn.: Astragalus mongholicus), die inheems is in Siberië, China en Korea.

Astragalus, een veelzijdige aanpak om allergische reacties te bestrijden?

Astragalus membranbaceus wordt in de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) beschouwd als een tonicum en kan helpen bij verschillende vormen van zwakte. Tegenwoordig wordt de plant gezien als een adaptogeen omdat het de prestaties kan behouden, zelfs onder stress. Sommige hooikoortslijders, vooral diegenen die last hebben van vermoeidheid, kunnen alleen al baat hebben bij de adaptogene werking ervan. Maar astragalus heeft meer te bieden; het pakt allergische reacties aan, zowel lokaal via de slijmvliezen als systemisch door het immuunsysteem te reguleren.

De flavonoïden quercetine en kaempferol in astragalus werken als "mestcelstabilisatoren", wat betekent dat ze de reactiedrempel verhogen. Studies hebben aangetoond dat mestcellen na contact met flavonoïden boodschapperstoffen afgeven met een vertraging of helemaal niet na blootstelling aan allergenen [ 2 ]. Als histamine vrijkomt, kan het ontstekingsremmende astragaloside IV uit de astragaluswortel het effect ervan op het neusslijmvlies beperken en zo bijvoorbeeld de vorming van dik slijm stoppen [ 3 ]. Astragalusverbindingen werken ook in op de eerdergenoemde Th2-cellen. De polysacchariden ervan lijken in staat te zijn hun overactiviteit te normaliseren [ 4 ].

Klinisch onderzoek

De onderzoeksresultaten klinken veelbelovend, maar ze zijn alleen gebaseerd op fundamenteel onderzoek. Alleen klinische studies bij mensen kunnen uitwijzen of Astragalus daadwerkelijk een effectieve en goed verdraagbare optie is tegen hooikoorts. Helaas is klinisch onderzoek met planten erg duur, en bedrijven zijn slechts in enkele uitzonderlijke gevallen bereid de benodigde middelen voor hun kruidenproducten vrij te maken. Er zijn dan ook slechts twee kleinschalige studies naar de effecten van Astragalus op hooikoorts.

Dit omvat een dubbelblind, placebo-gecontroleerd onderzoek dat in 2010 werd gepubliceerd, waarin een voedingssupplement met Astragalus gedurende 6 weken werd onderzocht. Acht en veertig volwassenen met hooikoorts namen deel. Degenen die Astragalus kregen, vertoonden een significante vermindering van de symptomen in vergelijking met de placebogroep, met name een significante afname van de slijmproductie [5]. Deze resultaten lijken plausibel in het licht van de hierboven genoemde fundamentele onderzoeksresultaten.

Uit een gebruikersonderzoek dat in 2024 door de Universiteit van Wenen werd gepubliceerd, bleek dat 328 hooikoortspatiënten een astragaluspreparaat namen en hun ervaringen in een online dagboek bijhielden. Dit onderzoek toonde ook een significante verbetering van de symptomen en een goede verdraagbaarheid van de plant [ 6 ]. De betekenis van beide studies is beperkt vanwege hun opzet (kleine steekproefomvang in de eerste studie, geen placebocontrole in de tweede). Niettemin is er een trend waarneembaar: sommige patiënten lijken baat te hebben bij het gebruik van astragalus.

En tot slot

Hooikoorts is een veel voorkomende allergische aandoening; ongeveer 15 procent van de volwassenen krijgt deze diagnose op een bepaald moment in hun leven. De wortel van de astragalusplant kan verlichting bieden aan mensen die aan hooikoorts lijden.

Literatuur

1. Kern J, Bielory L. Complementaire en alternatieve therapie (CAM) bij de behandeling van allergische rhinitis. Curr Allergy Asthma Rep 2014; https://doi.org/10.1007/s11882-014-0479-8
2. Bunddulam P, Nakamura M, Zorig A et al. Effecten van Astragalus membranaceus-bladextract op allergische ontsteking in immuuncellijnen. Prev Nutr Food Sci 2025; https://doi.org/10.3746/pnf.2025.30.1.68
3. Guo J, Xu S. Astragaloside IV onderdrukt histamine-geïnduceerde ontstekingsfactoren en overproductie van mucine 5 subtype AC in neusepitheelcellen via regulatie van ontstekingsgerelateerde genen. Bioengineered 2021; https://doi.org/10.1016/j.biopha.2022.113989
4. Chen SM, Tsai YS, Lee SW, et al. Astragalus membranaceus moduleert de Th1/2-immuunbalans en activeert PPARγ in een muizenmodel voor astma. Biochem Cell Biol 2014; https://doi.org/10.1139/bcb-2014-0008
5. Matkovic Z, Zivkovic V, Korica M et al. Werkzaamheid en veiligheid van Astragalus membranaceus bij de behandeling van patiënten met seizoensgebonden allergische rhinitis. Phytother Res 2010; https://doi.org/10.1002/ptr.2877
6. Dirr L, Bastl K, Bastl M et al. Door crowdsourcing verzamelde symptoomgegevens bij pollenallergie: het testen van een nieuwe onderzoeksaanpak voor het beoordelen van de effectiviteit van voedingssupplementen. Allergo J Int 2024; doi.org/10.1007/s40629-024-00283-y

Een uitgebreide monografie van Nigella sativa

Zwarte komijn, ook wel bekend als het goud van de farao's, wordt al sinds de oudheid gewaardeerd als geneesmiddel. 

Nigella sativa L. behoort tot de boterbloemenfamilie (Ranunculaceae). De zaden hebben een aangenaam aromatische geur, een licht bittere smaak die aanvankelijk scherp, kruidig ​​en zoet-nootachtig wordt. Ze bevatten tot 2,5% etherische olie met de belangrijkste bestanddelen p-cymeen (36%), thymochinon (11%) en α-thujeen (10%). In het oude Egypte stond de zaadolie ook bekend als "het goud van de farao's". De medicinale eigenschappen ervan zijn gedocumenteerd op papyrusrollen. Zwarte komijn wordt in de Bijbel vermeld als "Ketzah". In die tijd was het gebruikelijk om de zaden op platbrood te strooien voor de gezondheid en om ze te gebruiken voor de behandeling van diverse kwalen.

Experimenteel bewezen effecten: Ontstekingsremmende werking

Zwarte komijnzaadolie verminderde de zwelling niet in de carrageen-geïnduceerde rattenpootoedeemtest na orale toediening. Bij door pristaan ​​geïnduceerde artritis was het effect van de olie – gemeten aan de hand van artritisscores en mRNA-expressie van IFN-γ en IL-17A – inferieur aan dat van methotrexaat. Op moleculair niveau remde de olie de door morfine geïnduceerde NO-overproductie en oxidatieve stressmarkers.

Een ethanolextract uit de zaden bleek na injectie met azijnzuur ook minder effectief dan diclofenac om ontstekingen te veroorzaken. Het remde de door formaline veroorzaakte ontstekingen in de achterpoten van ratten niet zo sterk als diclofenac, maar het effect van het extract hield langer aan. Histopathologisch verminderde het extract de door LPS veroorzaakte infiltratie van ontstekingscellen, hartfibrose en collageenafzettingen in de hartspier.

In een model van adjuvans-geïnduceerde artritis verminderde thymoquinone serummarkers van ontsteking en botmetabolisme, evenals artritisscores. Bij ratten met geïnduceerde rhinosinusitis verbeterde het histopathologische veranderingen in dezelfde mate als antibioticabehandeling. Na intraperitoneale toediening bij geïnduceerde otitis media verminderde het het aantal leukocyten in de submucosa van de trommelblaas op vergelijkbare wijze als cortison. In een model van geïnduceerde pleuritis bij ratten verbeterde het de ontsteking en verminderde het de tolerantie en afhankelijkheid bij morfine-afhankelijke ratten.

Antiproliferatieve en antioxiderende effecten

In verschillende diermodellen van geïnduceerde kanker voorkwamen preparaten van zwarte komijn tumorgroei en metastasering [ 11 ]. Details van het antikankereffect, dat antiproliferatieve, pro-apoptotische, antioxiderende, cytotoxische en antimetastatische effecten omvat, evenals de stimulatie van natural killer-cellen, worden samengevat in een review [ 12 ]. Thymoquinone is significant betrokken bij de antioxiderende en antiproliferatieve effecten. Meer details over het werkingsmechanisme in andere kankercellen en het potentiërende effect op chemotherapie en radiotherapie worden samengevat in [ 2 ].

Immunomodulerend effect

In vitro- en in vivo-onderzoeken naar de adaptieve cellulaire en humorale immuunrespons worden samengevat in de review van Majdalawieh en Fayyad [ 10 ]. De meeste onderzoeken tonen aan dat het extract van zwarte komijn de cellulaire adaptieve immuunrespons stimuleert, maar de humorale adaptieve immuunrespons remt. Een recenter onderzoek geeft ook aan dat het extract van zwarte komijn de cytokinesecretie sterker stimuleert vanuit T1-helpercellen dan vanuit T2-lymfocyten [ 6 ]. ]. Verder onderzoek is nodig om het precieze mechanisme binnen het immuunsysteem te verduidelijken.

Orgaanbeschermende werking

Het neuroprotectieve effect is aangetoond in verschillende diermodellen: Het extract van zwarte komijn beschermde tegen ischemische schade aan de hersenen en het ruggenmerg, evenals tegen hersenschade veroorzaakt door stress, diabetes, tolueen, lood of straling. Het aanvalspotentieel van de hersenen nam af. Hetzelfde geldt voor morfine-intolerantie en/of -afhankelijkheid, door cannabis geïnduceerde psychoses, toxische reacties en door haloperidol of rotenon opgeroepen motorische coördinatiestoornis.. In het Parkinson-model beïnvloedde het extract de eiwitten Parkine en Drp1, dopamineconcentraties in de substantia nigra en het striatum van de hersenen, en verschillende biomarkers in het Alzheimer-model. . Leergedrag, geheugenfunctie en herinnering verbeterden.

Bij geïnduceerde auto-immuun encefalitis remde het actieve ingrediënt de ontsteking en verhoogde het de remyelinisatie in het cerebellum van ratten. De genexpressie voor transformerende groeifactor (TGF β1) nam af. Dit suggereert dat zwarte komijn geschikt kan zijn voor de preventie en behandeling van multiple sclerose. Hepatoprotectieve, pulmonale en nefroprotectieve effecten van het actieve ingrediënt van zwarte komijn werden ook aangetoond in verschillende diermodellen. Toxische maagschade was minder uitgesproken na toediening van zwarte komijnolie. Het maagbeschermende effect was vergelijkbaar met dat van omeprazol, cimetidine of honing. Door zijn antioxiderende werking verminderde zwarte komijnzaadolie het galactose-geïnduceerde verouderingsproces. Onderzoeken in verdere diermodellen van orgaanschade bevestigden het orgaanbeschermende effect van de zwarte komijnzaadverbinding.

Hypoglycemisch effect

Extracten van zwarte komijn en het bestanddeel thymoquinone, na acute en chronische toepassing op gekloonde eilandjes van Langerhans, versterkten de glucose-gestimuleerde insulinesecretie met een toename van de ATP/ADP-ratio. Dit stimuleert ook de omzetting van koolhydraten in vetten door downregulatie van malonyl- en acetyl-CoA, evenals door stimulatie van vetzuursynthase en vetzuurbindende eiwitten. Lipofiele fracties van zwarte komijnzaden remden α-glucosidase sterker dan acarbose of thymoquinone. Norditerpenoïde alkaloïden dragen bij aan het hypoglycemische effect (literatuur in [ 2 ] . ]).

Bij ratten met streptozotocine-geïnduceerde diabetes mellitus (bloedglucose > 200 mg/dl) verminderde orale toediening van een 20% methanolextract van zwarte komijn gedurende 4 weken onder andere de bloedglucose en de productie van zuurstofradicalen. Streptozotocine-geïnduceerde histopathologische veranderingen in de nieren en pancreas keerden grotendeels terug [ 5 ]. In dit model verlaagde koudgeperste zwarte komijnzaadolie de HbA1c met  een absolute 1,4%, vergrootte het capillaire volume en verminderde de dikte van de capillaire basaalmembraan zonder de lipiden of TNF-α te beïnvloeden [ 16 ].

Bloeddrukverlagend effect

Een waterig extract van zwarte komijn verlaagde de bloeddruk en hartslag bij ratten op een dosisafhankelijke manier [ 7 ]. Bij ratten met geïnduceerde hypertensie verlaagde zwarte komijnolie (en ook thymoquinone) de bloeddruk door de cardiale stress te verminderen en door de ACE-expressie en/of de afname van stikstofoxide (NO) te remmen, wat een vaatverwijdend effect heeft [ 8 ]. Het spierontspannende effect van de olie op de geïsoleerde rattenaorta was onafhankelijk van NO. De olie remde spanningsgevoelige receptoren en calciumkanaalblokkerende receptoren. Een waterig en een alcoholisch extract remden ook geïnduceerde contracties van glad spierweefsel onafhankelijk van het endotheel door de intracellulaire calciuminstroom te remmen. Op moleculair niveau voorkwam thymoquinone de verminderde expressie van p-AMPK, PPARγ en peroxisome proliferator-activated receptor-γ coactivator-1α-eiwitten geïnduceerd door angiotensine II (literatuur in [ 2 ]). Een dichloormethaanextract uit zwarte komijnzaad had een diuretisch effect vergelijkbaar met furosemide en verlaagde de bloeddruk met ongeveer 20% [ 19 ].

Anti-astmatisch effect

Bij muizen met geïnduceerde astma verbeterde zwarte komijnzaadolie histopathologische longveranderingen. Thymoquinone remde de ontstekingsreactie, zoals gemeten door de afname van IL-4 en -5. Bovendien remde de leidende verbinding de VEGF-expressie via de VEGFR2/PI3K/Akt-signaalroute. In dit model verminderde zwarte komijnzaadolie bloedeosinofielen en longontsteking, maar had geen effect op iNOS-expressie. Het effect was vergelijkbaar met dat van dexamethason. Op moleculair niveau waren adenosinereceptoren betrokken bij het anti-astmatische effect van zwarte komijn. Bij cavia's was het ontspannende effect van een 20% methanolextract sterker dan dat van Euphyllin® (  referentie in [ 2]) . ]).

Antidepressieve en angstremmende effecten

In een muizenmodel voor depressie was een lipofiel extract van zwarte komijn even effectief als het synthetische antidepressivum sertraline. Een waterig extract had een anxiolytisch effect. Het anxiolytische effect van thymoquinone ging gepaard met een afname van de plasmanitrietconcentratie en een toename van GABA in de hersenen. In een rattenmodel voor depressie verhoogde zwarte komijnolie de serotonineconcentratie in de hersenen en remde het de serotonineafbraak. Dit ging gepaard met een toename van de tryptofaanconcentratie in de hersenen bij herhaalde toediening van de olie (referentie in [ 2 ]).

Anti-psoriasis effect

In een muizenmodel voor psoriasis verbeterde een alcoholextract van zwarte komijn de orthokeratose, waardoor de dikte van de opperhuid toenam. Het anti-psoriatische effect werd ook in vitro aangetoond met behulp van de keratocytentest [ 3 ].

Effect op de bloedstolling

Thymoquinone had weinig effect op de bloedstolling, maar normaliseerde de door weefselfactoren of ontstekingen gestimuleerde stolling aanzienlijk. De auteurs suggereerden daarom dat thymoquinone mogelijk bescherming zou kunnen bieden tegen door kanker veroorzaakte trombose, veroorzaakt door weefselfactoren en ontstekingen [ 14 ].

Oestrogene en lactogene effecten

Bij ratten met geïnduceerde menopauze vertoonde een methanolextract van zwarte komijn oestrogene activiteit in uterotrofe testen. Extracten (extractiemiddel: water, ethanol) stimuleerden de melkproductie bij ratten en leidden tot gewichtstoename bij de nakomelingen [2].

Antimicrobiële, antivirale en antiparasitaire effecten

Bij konijnen met Staphylococcus aureus-geïnduceerde rhinosinusitis verbeterde een chloroform/ethanol-extract van zwarte komijnzaad, toegediend gedurende 7 dagen, de geïnduceerde ontsteking histologisch op een dosisafhankelijke manier en was niet inferieur aan behandeling met cefalexine (20 mg/kg) in doses van respectievelijk 100 en 200 mg/kg. De behandeling ging gepaard met een vermindering van de NO-expressie. De antibacteriële activiteit tegen grampositieve en gramnegatieve bacteriën is aangetoond in talrijke studies [17] .

Het extract van zwarte komijn remde de replicatie van het hepatitis C-virus, zoals gemeten door luciferase-expressie en virale RNA-synthese. Interferon werd niet gestimuleerd. Antilichaamtiters tegen cytomegalovirus waren niet detecteerbaar bij muizen na 10 dagen behandeling met zwarte komijnolie. Bij muizen die vóór vaccinatie met het Egyptische hepatitis C-virus zwarte komijnextract kregen, namen zowel de humorale als de cellulaire immuunrespons toe. Zwarte komijnolie normaliseerde de antilichaamproductie die werd geïnduceerd door inhalatie van formaldehyde, maar had geen effect op de cellulaire immuunrespons in dit model. Bij ovalbumine-gesensibiliseerde muizen beïnvloedde voorbehandeling met zwarte komijnolie de cytokine-expressie van gestimuleerde miltmonocyten (literatuur in [ 2 ]).

Bij met malaria geïnfecteerde muizen versterkte de zwarte komijnverbinding het effect van chloroquine. Een methanolextract uit de zaden was effectiever tegen Plasmodium yoelli nigeriensis dan chloroquine. Zwarte komijnolie was giftiger voor trofozoïeten van Trichomonas vaginalis dan een methanolextract uit de zaden. De zwarte komijnverbinding remde de groeisnelheid van amastigote vormen van Leishmania tropica en Leishmania infantum en was dodelijk voor Blastocystis hominis. Het aantal Schistosoma mansoni-eieren dat in de levers van muizen werd afgezet, was significant lager na toediening van de olie. Verschillende zwarte komijnpreparaten beschadigden ook andere parasieten, zoals Trichomonas vaginalis en wormen, in vitro.

Toxicologische tests

Oraal toegediende, koudgeperste zwarte komijnzaadolie (400 mg/kg) veroorzaakte geen orgaanschade bij ratten. Toediening van maximaal 1 g/kg zwart komijnzaadpoeder per dag gedurende 28 dagen beschadigde de lever niet. De orale LD50- dosis van de olie bij knaagdieren was 29 ml/kg en de intraperitoneale LD50- dosis was 2 ml/kg. In de chronische toxiciteitsstudie kregen ratten 12 weken lang dagelijks 2 ml olie per kg. Deze dosis werd goed verdragen door de dieren, maar de auteurs adviseerden verder onderzoek naar veranderingen in het aantal bloedcellen (afname van leukocyten en bloedplaatjes, toename van hematocriet en hemoglobine) [ 20 ]. Voor thymoquinone en thymoquinone opgenomen in lipidenanodeeltjes was het niveau waarbij geen nadelige effecten werden waargenomen (NOAEL) bij muizen 10 mg/kg/d, onafhankelijk van het geslacht (literatuur in [ 2 ]).

Hoewel de acute toxiciteit van extracten van zwarte komijn (extractiemiddel: water, methanol of chloroform) laag is, vereisen de hepatotoxische effecten van het waterige extract nader onderzoek bij herhaalde toediening. Thymoquinone vertoonde dosisafhankelijke cytotoxiciteit in geïsoleerde rattenlevercellen. 20 µM thymoquinone had een antiproliferatief effect, de concentratie necrotische cellen nam toe tussen 2,5 en 20 µM en doses ≥ 1,25 µM waren genotoxisch [ 9 ]. Andere in vitro-onderzoeken suggereren een genoprotectief effect; thymoquinone in doses tot 40 µM verminderde bijvoorbeeld de frequentie van cyclofosfamide-geïnduceerde zusterchromatide-uitwisseling in menselijke lymfocyten [ 18 ] en beschermde ook mannelijke muizen tegen schade aan geslachtscellen veroorzaakt door methotrexaat [15]. Daarom is verder toxicologisch onderzoek nodig.

Zwarte komijnzaadolie had geen effect op de zwangerschap, het aantal en het gewicht van pasgeborenen of doodgeboortes bij knaagdieren. Er werden geen misvormingen of gedragsafwijkingen waargenomen bij de jongen binnen 30 dagen na de geboorte. In het concentratiebereik van 12,5–200 µg/mL had het ethanolextract geen nadelige invloed op de levensvatbaarheid van geïsoleerde oöcyten. Niet alle onderzoeken naar het effect van het actieve ingrediënt van zwarte komijn op sperma leverden positieve resultaten op (literatuur in [ 2 ]). Een waterige suspensie van zwarte komijnzaad (50 mg/kg) verminderde door tetrachloorkoolstof geïnduceerde chromosomale afwijkingen. Na het paren van de genetisch beschadigde mannetjes met gezonde vrouwtjes werden geen dominante letale mutaties overgedragen van de met zwarte komijn behandelde mannetjes op de vrouwtjes. De auteurs concludeerden dat zwarte komijn bescherming kon bieden tegen mutagenen [ 1 ]. Verdere onderzoeken naar het antimutagene effect zijn te vinden in [ 16 ].

Zwarte komijn, ook wel bekend als het goud van de farao's, wordt al sinds de oudheid gewaardeerd als geneesmiddel. Het actieve ingrediënt heeft een preventieve en curatieve werking. Diverse experimentele studies ondersteunen de ontstekingsremmende eigenschappen. De antikankerwerking is gebaseerd op antiproliferatieve, pro-apoptotische, antioxiderende, cytotoxische en antimetastatische effecten. Bovendien stimuleert het actieve ingrediënt in zwarte komijn killercellen in het bloed. Net als synthetische cytostatica werkt de sleutelcomponent thymoquinone als een alkylerend middel. In dierstudies heeft zwarte komijn in verschillende modellen orgaanbeschermende effecten aangetoond en het galactose-geïnduceerde verouderingsproces verminderd. Preparaten van zwarte komijn hebben onder andere hypoglycemische, bloeddrukverlagende, antiastmatische, spasmolytische, antidepressieve, antimicrobiële, antivirale en antiparasitaire effecten aangetoond.

Literatuur

1 Abdel-Moneim AM, Essawy AE, Hamed SS. et al. Beschermend effect van Nigella sativa- zaden tegen chromosomale afwijkingen in spermatocyten en genotoxiciteit veroorzaakt door tetrachloorkoolstof bij muizen. Environ Sci Pollut Res Int 2017; 24: 11677-11682 Referentielink Ris Crossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
2 Chrubasik-Hausmann S. Schwarzkümmel. https: / /www.uniklinik freiburg.de/fileadmin/mediapool/08_institute/rechtsmedizin/pdf/Addenda/Schwarzkümmel.pdf Referentielink Ris PubMed
3 Dwarampudi LP, Palaniswamy D, Nithyanantham M, Raghu PS. Antipsoriasisactiviteit en cytotoxiciteit van ethanolisch extract van Nigella sativa- zaden. Pharmacogn Mag 2012; 8: 268-272 Referentielink RisCrossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
4 Elmaci I, Altinoz MA. Thymoquinone: een eetbare redoxactieve chinon voor de farmacotherapie van neurodegeneratieve aandoeningen en gliale hersentumoren. Een kort overzicht. Biomed Pharmacother 2016; 83: 635-640
Referentielink Ris Crossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
5 El Rabey HA, Al-Seeni MN, Bakhashwain AS. De antidiabetische activiteit van Nigella sativa en propolis op streptozotocine-geïnduceerde diabetes en diabetische nefropathie bij mannelijke ratten. Evid Based Complement Alternat Med 2017; 2017: 5439645 Referentielink Ris  PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
6 Gholamnezhad Z, Rafatpanah H, Sadeghnia HR, Boskabady MH. Immunomodulerende en cytotoxische effecten van Nigella sativa en thymoquinone op rattensplenocyten. Food Chem Toxicol 2015; 86: 72-80  Referentielink Ris  Crossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
7 Hebi M, Zeggwagh N, Hajj L. et al. Cardiovasculair effect van Nigella sativa L. waterig extract bij normale ratten. Drugsdoelstellingen voor cardiovasculaire hematolstoornissen 2016; 16: 47-55
Referentielink Ris Crossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
8 Jaarin K, Foong WD, Yeoh MH. et al. Mechanismen van de bloeddrukverlagende effecten van Nigella sativa- olie bij door L-NAME geïnduceerde hypertensieve ratten. Clinics (São Paulo) 2015; 70: 751-757
Referentielink Ris Crossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
9 Khader M, Bresgen N, Eckl PM. In vitro toxicologische eigenschappen van thymoquinone. Food Chem Toxicol 2009; 47: 129-133 Referentielink Ris Crossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
10 Majdalawieh AF, Fayyad MW. Immunomodulerende en ontstekingsremmende werking van Nigella sativa en thymoquinone: een uitgebreid overzicht. Int Immunopharmacol 2015; 28: 295-304
Referentielink Ris Crossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
11 Majdalawieh AF, Fayyad MW. Recente ontwikkelingen in de antikankereigenschappen van Nigella sativa , een veelgebruikt voedingsadditief. J Ayurveda Integr Med 2016; (07): 173-180 Referentielink Ris PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
12 Majdalawieh AF, Fayyad MW, Nasrallah GK. Anti-kanker eigenschappen en werkingsmechanismen van thymoquinone, het belangrijkste actieve ingrediënt van Nigella sativa . Crit Rev Food Sci Nutr 2017; 57: 3911-3928
Referentielink Ris Crossref PubMed- zoekopdracht in Google Scholar
13 Mohamed A, Waris HM, Ramadan H. et al. Amelioration of chronic relapsing experimental autoimmune encephalomyelitis (cr-eae) using thymoquinone - biomed 2009. Biomed Sci Instrum 2009; 45: 274-279 Reference Link Ris PubMedSearch in Google Scholar
14 Muralidharan-Chari V, Kim J, Abuawad A. et al. Thymoquinone modulates blood coagulation in vitro via its effects on inflammatory and coagulation pathways. Int J Mol Sci 2016; 17: 474 Reference Link Ris CrossrefPubMedSearch in Google Scholar
15 Sheikhbahaei F, Khazaei M, Rabzia A. et al. Protective effects of thymoquinone against methotrexate-induced germ cell apoptosis in male mice. Int J Fertil Steril 2016; 9: 541-547 Reference Link Ris PubMedSearch in Google Scholar
16 Somboonwong J, Yusuksawad M, Keelawat S. et al. Minimization of the risk of diabetic microangiopathy in rats by Nigella sativa . Pharmacogn Mag 2016; 12 (Suppl. 2): S175-180 Reference Link Ris CrossrefPubMedSearch in Google Scholar
17 Vlachojannis C, Chrubasik-Hausmann S, Hellwig E. et al. Activity of preparations from Spilanthes oleracea, propolis, Nigella sativa, and black garlic on different microorganisms involved in oral diseases and on total human salivary bacteria: A pilot study. Phytother Res 2018; 32: 1992-2001 Reference Link Ris CrossrefPubMedSearch in Google Scholar
18 Yuksel S, Tasdemir S, Korkmaz S. Protective effect of thymoquinone against cyclophosphamide-induced genotoxic damage in human lymphocytes. Bratisl Lek Listy 2017; 118: 208-211 Reference Link Ris PubMedSearch in Google Scholar
19 Zaoui A, Cherrah Y, Lacaille-Dubois MA. et al. Diuretic and hypotensive effects of Nigella sativa in the spontaneously hypertensive rat. Therapie 2000; 55: 379-382 Reference Link Ris PubMedSearch in Google Scholar
20 Zaoui A, Cherrah Y, Mahassini N. et al. Acute and chronic toxicity of Nigella sativa fixed oil. Phytomedicine 2002; 9: 69-74 Reference Link Ris CrossrefPubMedSearch in Google Schola

Mens en brandnetel

De brandnetel is een van onze populairste inheemse medicinale planten. De bladeren, wortels en zaden worden gebruikt voor de behandeling van diverse ziekten en aandoeningen, waaronder blaasontsteking, reumatische klachten en prostaatvergroting.

Mens en brandnetel.

De brandnetel kent de mens en zijn boodschapperstoffen bijzonder goed. Om precies te zijn, hij kent onze neurotransmitters. Hij heeft miljoenen jaren ervaring met zoogdieren zoals wij.  De brandnetel is een van de meest eiwitrijke voedselplanten: ongeveer 4% van zijn verse gewicht bestaat uit eiwit. De evolutie heeft deze voedzame plant voorzien van een betrouwbare zelfverdedigingsstrategie tegen de vraatzucht van mens en dier. De brandharen zijn geladen met bijtend mierenzuur. Bij aanraking dringen deze door in onze huid, wat een korte, onaangename pijn veroorzaakt. Naast het mierenzuur injecteert de brandnetel twee andere stoffen die ook bij mensen voorkomen: histamine en acetylcholine. Histamine is een weefselhormoon. Het zorgt ervoor dat weefsel opzwelt, waardoor er druk ontstaat op gevoelige zenuwvezels. Acetylcholine is een neurotransmitter. Het maakt zenuwvezels bijzonder gevoelig voor pijn.

De brandnetel deelt zijn pijnveroorzakende eigenschappen met andere leden van de brandnetelfamilie. Sommige daarvan zijn zelfs gevaarlijk. De Australische brandnetel ( Dendrocnide moroides ) zijn gif moroïdine is niet dodelijk maar het veroorzaakt wel onvoorstelbare pijn. De pijn zou zelfs mensen en dieren tot zelfmoord hebben gedreven. De pijn houdt soms maanden aan en reageert niet op de krachtige pijnstiller morfine. Wat bijzonder vervelend is, is dat het gif, moroïdine, ook de pijnstillende stoffen van het lichaam onderdrukt.

Niet alleen mensen vermijden contact met brandnetels; ook de meeste dieren vermijden brandnetelbladeren. Ook andere planten profiteren hiervan, zoals de witte dovenetel ( Lamium album ) en de bosandoorn ( Stachys sylvatica ). Hun bladeren imiteren brandnetelbladeren, wat hen volgens de Italiaanse botanicus Stefano Mancuso bescherming biedt tegen herbivoren. Deze succesvolle imitatiestrategie wordt mimicry genoemd.

Brandnetels tegen artrose. Slaan met netels.

Misschien bent je wel eens mensen tegengekomen die hun ledematen met verse brandnetels sloegen? Studies hebben aangetoond dat het slaan met brandnetels een interessante en effectieve vorm van therapie is. Mensen met artrose hebben last van beperkte mobiliteit en pijn. De klachten worden veroorzaakt door slijtage van de gewrichten. Vooral de kniegewrichten worden vaak aangetast. Om de behoefte aan pijnstillers te verminderen, wenden veel patiënten zich tot natuurgeneeskundige middelen en behandelingen. Een bijzonder oude behandeling is het deppen of slaan van de gewrichten met verse brandnetels. Hierdoor kan de inhoud van de brandharen in de huid dringen. Acetylcholine en histamine verhogen de lokale bloedtoevoer. De verhoogde bloedtoevoer kan de spieren ontspannen, de mobiliteit vergroten en een positief effect hebben op ontstekingsprocessen. De verhoogde bloedtoevoer verwijdert ook ontstekingsstoffen uit het gewricht. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat brandnetelthee een positief effect heeft op artrose.

Brandnetel kan ook inwendig gebruikt worden bij reumatische aandoeningen, bijvoorbeeld als thee. Brandnetel bevat veel ontstekingsremmende stoffen zoals flavonoïden en cafeïnezuur. Inwendig gebruik bij oedeem als gevolg van een verminderde hart- of nierfunctie mag alleen na overleg met een deskundige arts.

Brandnetel tegen hooikoorts

Een speciaal type cel in het immuunsysteem, mestcellen, speelt een prominente rol bij allergieën. Mestcellen geven onder andere de ontstekingsboodschapper histamine af. Actieve ingrediënten in brandnetel hebben dit in experimenten kunnen voorkomen doordat ze de histamine H1-receptor van mestcellen blokkeren. Eerste studies en praktijkervaring suggereren dat mensen met hooikoorts baat kunnen hebben bij het gebruik van brandnetel.

En tenslotte

Zelfs bekende medicinale planten, zoals de brandnetel zitten vol verrassingen De relatie met onze neurotransmitter histamine is bijzonder interessant. Enerzijds produceert de brandnetel het zelf in zijn brandharen, dit veroorzaakt niet alleen pijn bij aanraking, maar kan zelfs verzachtend werken, bijvoorbeeld bij een brandnetelprik. Anderzijds hebben studies aangetoond dat het de afgifte van histamine door immuuncellen kan verminderen, bijvoorbeeld bij allergische aandoeningen. De brandnetel kan ons blijkbaar nog veel leren.

Literatuur

• https://sites.google.com/site/kruidwis/kruidenmonografie-a-z/urtica-dioica-grote-brandnetel
• Randall C, Meethan K, Randall H et al. Nettle sting of Urtica dioica for joint pain–an exploratory study of this complementary therapy. Complement Ther Med. 1999 ; 7: 126–31. DOI: 10.1016/s0965-2299(99)80119-8 
• Randall C, Randall H, Dobbs F et al. Randomized controlled trial of nettle sting for treatment of base-of-thumb pain. J R Soc Med. 2000; 93: 305 –9. DOI: 10.1177/014107680009300607 
• Randall C, Dickens A, White A et al. Nettle sting for chronic knee pain: a randomised controlled pilot study. Complement Ther Med. 2008; 16: 66 –72. DOI: 10.1016/j.ctim.2007.01.012 
• Roschek B Jr, Fink RC, McMichael M et al. Nettle extract (Urtica dioica) affects key receptors and enzymes associated with allergic rhinitis. Phytother Res. 2009; 23: 920 –6. DOI: 10.1002/ptr.2763 
• Mittman P. Randomized, double-blind study of freeze-dried Urtica dioica in the treatment of allergic rhinitis. Planta Med. 1990 ; 56: 44–7. DOI: 10.1055/s-2006-960881

Zwarte komijn

Sinds de oudheid wordt de zwarte komijn (Nigella sativa) en de koudgeperste olie, ook wel “Goud van de Farao’s” genoemd, als medicijn gebruikt. In de keuken van India en het Midden-Oosten worden de zaden op cakes en brood gestrooid of in kaas verwerkt om de gezondheid te behouden.
Zwarte komijn / Nigella sativa is een 1-jarig kruid uit de Ranonkelfamilie (Ranunculaceae). Hij komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa en West-Azië en wordt daar ook verbouwd. De bloeitijd is van juni tot augustus. De rijpe zaaddozen bevatten talrijke ei- of wigvormige, diepzwarte zaden tot 3,5 mm lang, die aangenaam aromatisch ruiken, aanvankelijk licht bitter, later heet en kruidig, maar ook zoet en nootachtig [1].

Inhoudsstoffen
Zwarte komijnzaad bevat tot 2,5% essentiële olie met alles belangrijkste stoffen ρ-cymeen, thymoquinone en α-thujenen. Verder bevatten ze caroteen, fenolen, sterolen, alkaloïden, saponinen en vette olie met onverzadigde vetzuren en vitamine E, de sporenelementen zink, chroom, vanadium, mangaan en selenium, de elementen magnesium, calcium, kalium, natrium en barium, evenals vitamines B1, niacine, B6 en foliumzuur [1] [2].

Werking
Experimentele studies duiden op een sterke antioxiderende werking. Ontstekingsremmende / pijnstillende, antiproliferatieve (antikanker), orgaanbeschermende, antimicrobiële en antiparasitaire effecten zijn in detail beschreven. Bovendien werden in verschillende modellen immunomodulerende, spierverslappende, anti-diabetogene, anti-hypertensieve, anti-astmatische, prestatieverhogende, antidepressieve, anxiolytische, oestrogene en antipsoriatische effecten gevonden [2]. Veel van die onderzoeken zijn echter met geconcentreerde of geïsoleerde preparaten gedaan.

In onderzoeken verlaagde zwarte komijn de verhoogde nuchtere bloedsuikerspiegel en geglycosyleerd hemoglobine. De insulinerespons nam toe. De systolische en diastolische bloeddruk waren na 8 weken met ongeveer 3 mm Hg gedaald, en verhoogde concentraties van totaal- en LDL-cholesterol en triglyceriden in het serum waren ook afgenomen. Het HDL-cholesterol werd niet beïnvloed. Studies moeten echter de effecten op de stofwisseling nog bevestigen en onderzoeken of zwarte komijn het cardiovasculaire risico vermindert [2].

Studies bij patiënten met bronchiale astma, hooikoorts en atopisch eczeem wijzen op de anti-astmatische en anti-allergische effecten van zwarte komijn. De resultaten zijn ook veelbelovend voor patiënten met auto-immuunziekten zoals reumatoïde artritis en mogelijk vitiligo. Ook de onderzoekssituatie voor patiënten met artrose, kanker, kinderen met epileptische aanvallen en mensen die lijden aan SARS-CoV-2 is veelbelovend, maar nog niet voldoende onderzocht [2] [4].

Indicaties
voor oraal gebruik [4]:

• Diabetes mellitus, hoge bloeddruk en hoge bloedlipiden
• allergisch astma, hooikoorts en eczeem
• Auto-immuunziekten zoals reumatoïde artritis en mogelijk vitiligo*

voor uitwendig gebruik [4]

• Eczeem, neurodermitis, psoriasis

Dosering
De uitgevoerde klinische onderzoeken wijzen op een dagelijkse dosis van maximaal 3 gram zwarte komijnzaad of de olie ervan. In de handel verkrijgbare zwarte komijnpreparaten bevatten slechts een kleine hoeveelheid thymoquinon, de stof die de effectiviteit van Nigella bepaalt [2]. Een preparaat rijk aan actieve ingrediënten is echter een voorwaarde voor een succesvolle behandeling. Voor voedingssupplementen die zwarte komijn bevatten, moet daarom het thymoquinongehalte worden aangegeven en moet de dagelijkse dosis maximaal 30 mg bedragen [3].

Volkse bereidingen

• wat vette olie in de neusholtes wrijven bij allergie en neusverkoudheid
• Zaden in een klein zakje over mekaar wrijven om de etherische olie vrij te maken / opsnuiven

Bijwerkingen
In de uitgevoerde onderzoeken werd jeuk of misselijkheid slechts af en toe gemeld. Allergische huidreacties komen zelden voor na orale toediening of contact allergieën treden op bij lokaal gebruik [2].

Interacties zijn mogelijk. Bij proefpersonen remde zwarte komijn de afbraak van geneesmiddelen gemedieerd door cytochroom CYP2D6. De resultaten van in vitro- en dierproeven kunnen niet eenvoudig worden overgedragen op mensen en moeten voor elke stof worden getest in farmacologische onderzoeken bij mensen [2].

Toxiciteit
Zwarte komijnzaden en de olie die daarvan wordt gemaakt, worden algemeen als veilig (GRAS) erkend door de Amerikaanse Food and Drug Administration (USFDA),

Een onlangs gepubliceerd onderzoek naar de acute en subchronische toxiciteit van zwarte komijnolie met 5% thymoquinone toonde aan dat het “No Observed Adverse Effect Level” (NOAEL) bij ratten 5 mg/kg lichaamsgewicht bedroeg. Dit komt overeen met een dagelijkse dosis van minder dan 50 mg/dag thymoquinone voor volwassenen [3].

Conclusie

Sinds de oudheid worden zwarte komijnzaden en hun olie gebruikt om de gezondheid te behouden en verschillende ziekten te behandelen. Nieuwe onderzoeksresultaten wijzen op het rationele gebruik ervan bij diabetes mellitus, hoge bloeddruk en stoornissen van de vetstofwisseling, allergisch astma, hooikoorts en eczeem, evenals bij sommige auto-immuunziekten.

Literatuur

[1] Blaschek W, Hilgenfeldt U, Holzgrabe U et al. HagerROM 2016. Hager's encyclopedie van medicijnen en medicijnen. Berlijn/Heidelberg: Springer; 2016
[2] Chrubasik-Hausmann S. Zwarte komijn. Op het internet. https://www.uniklinik-freiburg.de/fileadmin/mediapool/08_institute/rechtsmedizin/pdf/Addenda/Schwarzk%C3%BCmmel.pdf Vanaf: 2 februari 2023
[3] Khaikin E, Chrubasik-Hausmann S, Kaya S et al. Screening van het thymoquinongehalte in commerciële Nigella sativa-producten om een ​​veilige en wekzame dosering te vinden. Voedingsstoffen 2022; 14:3501
[4] Vlachojannis J, Chrubasik-Hausmann S. Met zwarte komijn tegen SARS-CoV-2. Zschr Fytotherapie 2023; 44:1-4

*Bij vitiligo krijg je witte vlekken op je huid (vlekken zonder pigment).

Groot hoefbladextracten tegen hooikoorts

Groot hoefblad begint nu te bloeien. In Bretagne waar we tot voor kort woonden, is hij massaal aanwezig langs de rivier. Ik zal ze missen, die bijzondere bloemen en de indrukwekkende bladeren. Zouden ze mij ook missen? Hoe dan ook, onverbiddelijk zullen ze wel blijven bloeien en groeien. Geneeskracht en gevaar verspreiden. Een plant die vraagt om een handleiding. 

Groot hoefblad (Petasites hybridus (L.) G.Gaertn., B.Mey. & Scherb.; Asteraceae) is één van de bekendste planten waarvan de werking bij allergische rhinitis wetenschappelijk is bevestigd. 

Bloem van hoefblad kopje onder
in de Aulne

Extracten van zowel rhizoom (wortelstok) en wortels als van de bladeren worden al eeuwenlang gebruikt, onder andere bij hoest, astma, spasmen in gladde spieren en hoofdpijn. De belangrijkste werkzame stoffen zijn de sesquiterpenen petasin, isopetasin en neopetasin. Petasites bevat echter ook levertoxische pyrrolizidinealkaloïden (PA’s). Het gehalte van deze alkaloïden is in de bladeren tienmaal lager dan in de wortels. Door middel van superkritische CO2-extractiemethoden kunnen extracten verkregen worden die vrij zijn van PA’s, wat wil zeggen dat eventuele sporen ervan onder de detectiegrens liggen.

Het anti-allergische effect van petasinen is voor een deel terug te voeren op een antihistamine-activiteit en op een ontstekingsremmende activiteit. Het Petasites-extract verhindert de calciuminflux in geactiveerde mestcellen, wat zorgt voor blokkering van degranulatie van deze mestcellen (remming van het vrijkomen van histamine). Remming van de vorming van leukotriënen in immuuncellen zorgt voor de anti-inflammatoire werking.

Klinische studies naar Ze 339 Petasites-extract

Een gestandaardiseerd en gepatenteerd CO2-extract van de bladeren van Petasites hybridus (Ze 339) is in 2003 in Zwitserland op de markt gekomen als geregistreerd receptgeneesmiddel met als indicatie de behandeling van intermitterende allergische rhinitis en de symptomen in de neus, oog en keel. De effectiviteit en kortetermijnveiligheid van dit extract is in meerdere, kortdurende studies van twee weken aangetoond door de fabrikant, vergeleken met een placebo of met een positieve controle met antihistaminica. Allergische rhinitis bij de proefpersonen werd bevestigd met een huidpriktest, soms aangevuld met een bepaling van specifieke IgE-antistoffen.

 Een dosis (tablet) bevat 20-40 mg extract overeenkomend met 8 mg petasin. Naast petasinen (20,3%), bevat het extract onder andere vetzuren (40,2%), aromatische componenten (7%) en fytosterolen (1,2%).

Een studie waarin twee verschillende doses Ze 339-extract werden vergeleken met een placebo toonde dat de effectiviteit dosisafhankelijk is. De studie werd uitgevoerd onder 186 personen met bevestigde intermitterende allergische rhinitis. In de groep die 2 weken lang 3 tabletten per dag kreeg (24 mg petasin), trad bij 91% een verbetering van de totale symptomen op en in de groep die 2 tabletten per dag kreeg (16 mg petasin) gebeurde dat bij 71%.

Eerdere onderzoeken

Eerder al werden positieve effecten gemeten in een verkennende studie met 6 proefpersonen met allergische rhinitis. Gebruik van 6 tabletten per dag gaf binnen 5 dagen een sterke afname van de concentraties van ontstekingsmediatoren (cysteïnyl-leukotrieen, leukotrieen B4) en van histamine in het neusvocht. Rhinomanometrie, een methode waarbij het functioneren van de neus wordt gemeten, toonde een sterke verbetering in de symptomen van een verstopte neus.

Post-marketing surveillance uitgevoerd bij 580 personen liet bij 90% een verbetering zien van de symptomen (neus- en oogklachten en niezen) na 2 weken gebruik van gemiddeld 2 tabletten per dag. Effectiviteit, verdraagbaarheid en verbetering van kwaliteit van leven werden positief beoordeeld door respectievelijk 80%, 92%, en 80% van de proefpersonen. Bijwerkingen werden gemeld door 3,8% van de proefpersonen, voor het merendeel (milde) klachten van het maagdarmkanaal. Bovendien gaf toevoeging van een antihistaminicum aan het Petasites-extract geen verdere verbetering van de klachten.

Interessant is verder dat het Ze 339-extract ook objectief gemeten (met behulp van rhinomanometrie) effectief is tegen een verstopte neus, iets wat vaak niet of minder snel verbetert bij gebruik van antihistaminica. In een cross-overstudie met 18 proefpersonen werd dit verschil toegeschreven aan een sterke afname van leukotrieen B4 (LTB4) en interleukine-8 (IL-8) in het neusvocht, wat niet optrad bij het gebruikte antihistaminicum (desloratadine). In deze studie herstelde een verstopte neus na provocatie met graspollen sneller na gebruik van Ze 339-extract dan na gebruik van desloratadine of een placebo.

Referenties

• Thomet OA, et al. Anti-inflammatory activity of an extract of Petasites hybridus in allergic rhinitis. Int Immunopharmacol. 2002;2(7):997-1006.
• Brattström A. A newly developed extract (Ze 339) from butterbur (Petasites hybridus L.) is clinically efficient in allergic rhinitis (hay fever). Phytomedicine. 2003;10 Suppl 4:50-2.
• Schapowal A; Petasites Study Group. Butterbur Ze339 for the treatment of intermittent allergic rhinitis: dose-dependent efficacy in a prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled study. Arch Otolaryngol Head Neck Surg. 2004;130(12):1381-6.
• Käufeler R, et al. Efficacy and safety of butterbur herbal extract Ze 339 in seasonal allergic rhinitis: postmarketing surveillance study. Adv Ther. 2006;23(2):373-84.
• Dumitru AF, et al. Petasol butenoate complex (Ze 339) relieves allergic rhinitis-induced nasal obstruction more effectively than desloratadine. J Allergy Clin Immunol. 2011;127(6):1515-21.e6.
• Gray RD, et al. Effects of butterbur treatment in intermittent allergic rhinitis: a placebo-controlled evaluation. Ann Allergy Asthma Immunol. 2004;93(1):56-60.
• Anderson N, et al. Hepatobiliary Events in Migraine Therapy with Herbs-The Case of Petadolex, A Petasites Hybridus Extract. J Clin Med. 2019;8(5):652. Published 2019 May 10

6. Thomet OA, et al. Anti-inflammatory activity of an extract of Petasites hybridus in allergic rhinitis. Int Immunopharmacol. 2002;2(7):997-1006.
7. Brattström A. A newly developed extract (Ze 339) from butterbur (Petasites hybridus L.) is clinically efficient in allergic rhinitis (hay fever). Phytomedicine. 2003;10 Suppl 4:50-2.
8. Schapowal A; Petasites Study Group. Butterbur Ze339 for the treatment of intermittent allergic rhinitis: dose-dependent efficacy in a prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled study. Arch Otolaryngol Head Neck Surg. 2004;130(12):1381-6.
9. Käufeler R, et al. Efficacy and safety of butterbur herbal extract Ze 339 in seasonal allergic rhinitis: postmarketing surveillance study. Adv Ther. 2006;23(2):373-84.
10. Dumitru AF, et al. Petasol butenoate complex (Ze 339) relieves allergic rhinitis-induced nasal obstruction more effectively than desloratadine. J Allergy Clin Immunol. 2011;127(6):1515-21.e6.
11. Gray RD, et al. Effects of butterbur treatment in intermittent allergic rhinitis: a placebo-controlled evaluation. Ann Allergy Asthma Immunol. 2004;93(1):56-60.
12. Anderson N, et al. Hepatobiliary Events in Migraine Therapy with Herbs-The Case of Petadolex, A Petasites Hybridus Extract. J Clin Med. 2019;8(5):652. Published 2019 May 10.

6. Thomet OA, et al. Anti-inflammatory activity of an extract of Petasites hybridus in allergic rhinitis. Int Immunopharmacol. 2002;2(7):997-1006.
7. Brattström A. A newly developed extract (Ze 339) from butterbur (Petasites hybridus L.) is clinically efficient in allergic rhinitis (hay fever). Phytomedicine. 2003;10 Suppl 4:50-2.
8. Schapowal A; Petasites Study Group. Butterbur Ze339 for the treatment of intermittent allergic rhinitis: dose-dependent efficacy in a prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled study. Arch Otolaryngol Head Neck Surg. 2004;130(12):1381-6.
9. Käufeler R, et al. Efficacy and safety of butterbur herbal extract Ze 339 in seasonal allergic rhinitis: postmarketing surveillance study. Adv Ther. 2006;23(2):373-84.
10. Dumitru AF, et al. Petasol butenoate complex (Ze 339) relieves allergic rhinitis-induced nasal obstruction more effectively than desloratadine. J Allergy Clin Immunol. 2011;127(6):1515-21.e6.
11. Gray RD, et al. Effects of butterbur treatment in intermittent allergic rhinitis: a placebo-controlled evaluation. Ann Allergy Asthma Immunol. 2004;93(1):56-60.
12. Anderson N, et al. Hepatobiliary Events in Migraine Therapy with Herbs-The Case of Petadolex, A Petasites Hybridus Extract. J Clin Med. 2019;8(5):652. Published 2019 May 10.

Over groot hoefblad bij allergische rhinitis

Nog een laatste mooi beeld van verzopen groot hoefblad in onze Bretoense tuin. Ooit een enkel stukje wortel zelf aangeplant bij de Aulne in Pont ar Gorret. Ook zonder mij zullen ze gelukkig wel overleven. 

Dan maar een nuchter artikel over de geneeskrachtvan deze stoere plant. Petasites Groot hoefblad (Petasites hybridus (L.) G.Gaertn., B.Mey. & Scherb.; Asteraceae) is waarschijnlijk een van de bekendste planten waarvan de werking bij allergische rhinitis wetenschappelijk is bevestigd. Bekende synoniemen van P. hybridus zijn Tussilago hybrida L. of T. petasites L. Extracten van zowel rizoom en wortels als van de bladeren worden al eeuwenlang gebruikt, onder andere bij hoest, astma, spasmen in gladde spieren en hoofdpijn. 

De belangrijkste werkzame stoffen zijn de sesquiterpenen petasin, isopetasin en neopetasin. Petasites bevat echter ook levertoxische pyrrolizidine-alkaloïden (PA’s). Het gehalte van deze alkaloïden is in de bladeren tienmaal lager dan in de wortels. Door middel van superkritische CO2 -extractiemethoden kunnen extracten verkregen worden die vrij zijn van PA’s.

Het anti-allergische effect van petasinen is voor een deel terug te voeren op een antihistamine-activiteit en op een ontstekingsremmende activiteit. Het Petasites-extract verhindert de calciuminflux in geactiveerde mestcellen, wat zorgt voor blokkering van degranulatie (afbraak) van deze mestcellen (remming van de histaminevrijzetting). Remming van de vorming van leukotriënen (cysteïnyl-leukotrieen en leukotrieen B4) in immuuncellen zorgt voor de anti-inflammatoire werking. 

Klinische studies naar Ze 339 Petasites-extract 

Een gestandaardiseerd en gepatenteerd CO2 -extract van de bladeren van Petasites hybridus (Ze 339) is in 2003 in Zwitserland op de markt gekomen als geregistreerd receptgeneesmiddel met als indicatie de behandeling van intermitterende allergische rhinitis en daaraan gerelateerde symptomen van neus, oog en keel. De effectiviteit en kortetermijnveiligheid van dit extract is in meerdere, kortdurende studies van twee weken aangetoond door de fabrikant, vergeleken met een placebo ofmet een positieve controle met antihistaminica. Allergische rhinitis bij de proefpersonen werd bevestigd met een huidpriktest, soms aangevuld met een bepaling van specifieke IgE-antistoffen. De werking van het extract is lokaal (op de plaats van ontsteking) en niet perifeer en is werkzaam in de vroege en de late fase van de allergische reactie. Een dosis (tablet) bevat 20-40 mg extract overeenkomend met 8 mg petasin. Naast petasinen (20,3%), bevat het extract onder andere vetzuren (40,2%), aromatische componenten (7%) en fytosterolen (1,2%). 

Een studie waarin twee verschillende doses Ze 339-extract werden vergeleken met een placebo toonde dat de effectiviteit dosisafhankelijk is. De studie werd uitgevoerd onder 186 personen met bevestigde intermitterende allergische rhinitis. In de groep die 2 weken lang 3 tabletten per dag kreeg (24 mg petasin), trad bij 91% een verbetering van de totale symptomen op en in de groep die 2 tabletten per dag kreeg (16 mg petasin) gebeurde dat bij 71%. 

Eerder al werden positieve effecten gemeten in een verkennende studie met 6 proefpersonen met allergische rhinitis. Gebruik van 6 tabletten per dag gaf binnen 5 dagen een sterke afname van de concentraties van ontstekingsmediatoren (cysteïnylleukotrieen, leukotrieen B4) en van histamine in het neusvocht. Rhinomanometrie, een methode waarbij het functioneren van de neus wordt gemeten, toonde een sterke verbetering in de symptomen van een verstopte neus.

Meer info over hoefblad.https://sites.google.com/site/kruidwis/kruiden-a/petasites-groot-hoefblad

Herfstig hoefblad

Het groot hoefblad is al aan zijn herfst begonnen.De forse bladeren worden bruin en krijgen grote gaten. De stevige stengels kunnen blijkbaar de bladeren ook niet meer dragen en gaan vermoeidheid voorover hangen. Alle krachten van de planten vloeien naar zijn wortelstok toe, dat is dan ook het deel van de plant met de grootste geneeskracht en straks is dan ook het moment om die wortel te oogsten. Helaas bevat de plant ook gevaarlijke pyrrolizidine-alcaloïden die de levercellen kunnen beschadigen. En dus ga ik van mijn wilde hoefbladeren ook geen tinctuur of siroop maken, al worden er nu voor medicinale doeleinden wel planten geteeld die geen pyrrolizidines bevatten.

Petasine is het voornaamste werkzame, gezonde bestanddeel in groot hoefblad, de stof vermindert de aanmaak van leukotrienen en histamine waardoor het opgezwollen slijmvlies in de neus slinkt. Histamine en leukotrienen spelen een belangrijke rol in allergische rhinitis (hooikoorts). Hooikoorts en migraine zijn dan ook de klassieke toepassingen van goed gecontroleerde hoefbladpreparaten.

Ref. Thomet OA, Schapowal A, Heinisch IV, Wiesmann UN, Simon HU. | Anti-inflammatory activity of an extract of Petasites hybridus in allergic rhinitis. | Int Immunopharmacol. | 2002 Jun;2(7):997-1006.

Over oude namen van de plant: Dokkebladeren en Pestwortel

De oude naam Dokkebladeren bij Dodoens is ook nu nog soms in gebruik. Dokken zou van duiken komen, planten die vochtig groeien of in het water duiken. Mij lijkt het eerder dat deze naam overgenomen is van het Engelse Butter dock, een bewaarplaats voor boter. De grote bladeren werden  gebruikt om boter in te verpakken of fris te houden.
Ik moet zeggen dat ikzelf het blad vroeger ook wel omgekeerd op mijn hoofd plaatste als een soort zonnehoed. Al wil ik mijn kop niet vergelijken met een pakje boter. Toch vinden we ook de volksnaam 'Grote hoetjesblaar' terug, ook kinderen zouden het blad als zonnehoed gebruikt hebben.  Bij Grimm lezen we dat Dock ‘een geschmuckte kopfbedeckung, Mutze‘ is. Dus toch een hoedje van natuur.

Over een andere oude naam: Pestblad, Pestilentiekruid, Pestilentiewortel, Pestkruid en Pestwortel.
 Deze namen duiden op het gebruik dat van deze plant gemaakt werd bij het bestrijden van deze gevreesde ziekte.  Zo schrijft Matthiolus (1563) dat hem uit ervaring is gebleken dat de verpulverde wortel, met goede wijn ingenomen, bij pest uitstekende resultaten oplevert. Daar pest in geheel Europa voorkwam vinden we ook elders benamingen die op deze ziekte gericht zijn. Men wil deze namen verklaren als volksetymologisch ontstaan uit de Latijnse naam petasites. Het is ook goed mogelijk, dat, nadat de volksnaam in gebruik gekomen was, men dit als een aanwijzing ging zien om de pest te bestrijden. Want een plant met een dergelijke naam moest wel goed zijn tegen deze ziekte.

Bij Hildegard von Bingen (ca. 1150) luidt de naam: Hufblatta major, wat Groot hoefblad wil zeggen. Vooral de wortel werd veel aangewend bij allerlei ziekten. Zo vinden we in de achttiende eeuw de wortel van de plant aangeprezen als urineafdrijvend middel, verder bij koorts en om de maandstonden te bevorderen. In de diergeneeskunde werd vroeger de wortel gebruikt bij paarden met ingewandswormen, maar ook ter bestrijding van schapenschurft.

Lees ook http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/taal/25369-in-de-naam-van-groot-en-klein-hoefblad.html
https://sites.google.com/site/kruidwis/kruiden-a/petasites-groot-hoefblad