Ook de huid proeft en gebruikt bitterstoffen.

Bittere medicinale planten worden al millennia gebruikt als spijsverteringsbevorderende en versterkende middelen. Het toepassingsgebied zal zich de komende jaren waarschijnlijk uitbreiden, want bittere stoffen zijn blijkbaar niet alleen in de mond effectief. Ze werken ook in op receptoren in de huid. De bitterreceptoren in de huid werden voor het eerst beschreven in 2015. Ze bevinden zich op het buitenoppervlak van de huid en in de keratinocyten (epidermale cellen).

Wat doen bitterreceptoren in de huid? Het is goed mogelijk dat ze zich daar in de loop van de evolutie hebben gevestigd als een waarschuwings- en verdedigingssysteem. Een van de belangrijkste functies van de huid is de barrièrewerking tegen bacteriën. Veel bacteriën zijn onschadelijk op de huid, maar vormen een bedreiging als ze via de huid het lichaam binnendringen. De huid houdt deze bacteriën in het bijzonder in de gaten, onder andere met behulp van bitterreceptoren: de metabolische producten van veel pathogene bacteriën smaken bitter en reageren dus met bitterreceptoren. Deze receptoren waarschuwen vervolgens hun omgeving door een instroom van calcium in de omliggende huidcellen te veroorzaken. Dit leidt op zijn beurt tot de vorming van beschermende eiwitten en huidlipiden die de huidbarrière versterken en de huid hydrateren. Bittere stoffen stimuleren dus de stofwisseling en huidregeneratie. Ze beïnvloeden ook immuuncellen in het huidweefsel en kunnen de afgifte van ontstekingsmediatoren verminderen. Deze effecten zouden een positieve invloed kunnen hebben op atopische dermatitis.

Bitterstoffen voor atopische dermatitis

In 2017 werd aangetoond dat de bittere stof amarogentine van de gele gentiaan (Gentiana lutea) zich bindt aan de bitterstofreceptoren van de huid en de hierboven beschreven positieve effecten heeft op de huidregeneratie. Bij patiënten met milde atopische dermatitis werd amarogentine plaatselijk toegediend samen met wilgenbast (Salix purpurea, daphnoides of fragilis) en een extract van zoethout (Glycyrrhiza glabra). Na slechts één week waren de symptomen met ongeveer 50% verbeterd, en na twee weken met ongeveer 70%. Het is dus aannemelijk dat bittere stoffen de huidconditie bij atopische dermatitis kunnen verbeteren.

Gebruik van bittere stoffen bij atopische dermatitis

Er zijn tegenwoordig diverse huidverzorgingsproducten verkrijgbaar die plantaardige bitterstoffen bevatten, afkomstig van de gele gentiaan (Gentiana lutea), maar bijvoorbeeld ook van hop (Humulus lupulus). Deze producten kunnen gebruikt worden door mensen met atopische dermatitis (eczeem), Vooral tijdens acute ontstekingen moeten producten met potentieel irriterende stoffen worden vermeden. In zulke gevallen wordt een zo mild mogelijke huidverzorging aanbevolen die zich richt op het versterken van de huidbarrière en het behouden van vocht.

Samengevat

Bittere stoffen trekken de aandacht: ze hebben een veelheid aan gezondheidsbevorderende effecten, waarvan we er waarschijnlijk maar een fractie van kennen. Hun recent ontdekte effecten op de huidbarrière zijn interessant. Wanneer bitterstoffen in contact komen met de receptoren in de huid, maakt de huid zelf  beschermende eiwitten en lipiden aan. Bovendien worden ontstekingsprocessen geremd. Vooral mensen met atopische dermatitis zouden hier baat bij kunnen hebben.

Literatuur

• Wölfle U, Elsholz FA, Kersten A et al. Expressie en functionele activiteit van de bitterreceptoren TAS2R1 en TAS2R38 in menselijke keratinocyten. Skin Pharmacol Physiol 2015; 28:137-146
• Schempp CM. De huid houdt van bitterheid. German Naturopathic Practitioners Journal 2017; 12(03): 22-25
• Wölfle U, Haarhaus B, Seiwerth J et al. Het bittere kruidengeneesmiddel Gentiana lutea moduleert de lipidesynthese in menselijke keratinocyten in vitro en in vivo. Int J Mol Sci 2017; 18:1814