Met 160 mg magnesium per 100 g dekken hazelnoten meer dan de helft van de dagelijkse behoefte. Het vitamine E-gehalte, van ongeveer 26 mg/100 g, is ook noemenswaardig. Deze antioxidant kan de vorming van vrije radicalen voorkomen. Hazelnoten bevatten waardevolle vetten, eiwitten en voedingsstoffen, waardoor ze een echt voedingsmiddel voor de hersenen zijn.
Hazelnoten als voeding voor de hersenen
Vanwege hun hoge energiedichtheid moeten noten met mate worden gegeten: een handjevol per dag is uitstekend voedsel voor de hersenen en het zenuwstelsel (brain food). De bestanddelen ervan kunnen het geheugen en de concentratie verbeteren. Dit is waarschijnlijk de reden waarom ze in trailmix terecht zijn gekomen, een traditionele mix van noten en gedroogd fruit die al sinds de 17e eeuw wordt gebruikt.
Veelzijdige toepassingen van hazelnoten in de keuken
Heerlijke hazelnoten zijn ongelooflijk veelzijdig, zowel heel als gemalen: ze kunnen worden toegevoegd aan trailmix, energierepen of muesli; gebruikt worden als ingrediënt in cakes en brood; of voor notenboter, notenpesto en notenpasta. Er zijn ook kleine oliepersen voor thuisgebruik verkrijgbaar, waarmee je vette olie uit hazelnoten kunt persen. Geroosterde hazelnoten kunnen ook worden gebruikt om likeuren op smaak te brengen. Roosteren in de oven (10-15 minuten op 100 °C) versterkt het delicate nootaroma. Hierdoor laat ook het dunne, licht bittere bruine buitenste velletje los. Om het velletje volledig te verwijderen, leg je de geroosterde hazelnoten in een schone theedoek en wrijf je ze eroverheen. De mannelijke katjes van de hazelaar bloeien al in februari en kunnen, in chocolade gedoopt, als lekkernij gebruikt worden.
Hazelnootbladeren en -bloesems in de volksgeneeskunde en de gemmotherapie
In de volksgeneeskunde worden hazelaarsbladeren en -katjes voornamelijk gebruikt voor medicinale doeleinden. De mannelijke katjes, die in februari bloeien, worden beschouwd als een zweetbevorderend en koortsverlagend middel bij verkoudheid en kunnen uitstekend gecombineerd worden met lindebloesem om een verkoudheidsthee te maken. Deze wordt 5 minuten in heet water getrokken (1 eetlepel per 200 ml water).
Hazelaarbladeren bevatten talrijke tannines. Door de samentrekkende werking van deze tannines worden de bladeren in de volksgeneeskunde gebruikt voor wonden, huidaandoeningen en diarree. Ze worden ook gebruikt als gorgeldrank bij ontstekingen in de mond en keel. Vroeger werden de bladeren ook gebruikt bij bronchitis, een toepassing die later is overgenomen in de gemmotherapie. Hazelaar-gemmomaceraat is een belangrijk middel tegen longaandoeningen en bronchitis.
Hazelaarbladeren hebben antioxiderende en antimicrobiële eigenschappen omdat ze veel fenolzuren bevatten. Gebruik voor thee 2 theelepels per kop heet water.
Gemmotherapie Corylus avellana. Voor de bereiding van een gemmotherapiepreparaat met hazelaar is slechts 1 gram knoppen nodig om 20 ml gemmo-moedermaceraat of 200 ml gemmo-maceraat D1 te verkrijgen. De gebruikte extractieoplosmiddelen zijn gelijke delen plantaardige glycerine (85 vol%) en ethanol (70 vol%) in een verhouding van 1:10. Indicaties: longaandoeningen, bronchitis en vooral bij longemfyseem, astma en COPD.
Er bestaan wel geen officiële monografieën van Commissie E, ESCOP, WHO of HPMC over hazelnootbladeren en -bloemen. De hierboven beschreven toepassingen zijn gebaseerd op traditionele volksgeneeskunde. Er zijn momenteel geen bijwerkingen bekend.
De magische krachten van de hazelaar
Bescherming met behulp van hazelaarhout
Maar hazelaarhout bood ook bescherming tegen onweer en tegen slangen. In de Middeleeuwen werden drie hazelaarhouten pinnen in de dakbalken geslagen om bliksem af te weren. Als alternatief werden zeven hazelaarkatjes in het haardvuur gegooid, en men geloofde dat de opstijgende rook de storm verdreef. Volgens een christelijke legende dankte de hazelaar zijn bijzondere beschermende krachten aan de Maagd Maria, die ooit tijdens een onweersbui onder een hazelaar ging schuilen. Uit dankbaarheid vroeg ze God vervolgens om de hazelaar voor eeuwig te beschermen tegen bliksem. Mensen droegen tijdens het wandelen ook een hazelaartak bij zich, omdat men geloofde dat die giftige slangen afweerde. Ze waren ervan overtuigd dat zelfs de geringste aanraking met een hazelaartak voldoende was om slangen te doden.
De hazelnoot als symbool van vruchtbaarheid
De hazelnoot is een eeuwenoud symbool van vitaliteit en vruchtbaarheid. Daarom werden de noten in de volkserotiek geassocieerd met seksualiteit. Een enkele hazelnoot werd beschouwd als een vulva-symbool, terwijl twee noten samen werden geïnterpreteerd als testikels. In de volksmagie werden de noten dan ook gebruikt als tegengif tegen impotentie en een gebrek aan libido.
Hazelnootpesto maken. Recept
- 200 g hazelnoten
- 150 ml olijfolie
- 70 g gedroogde tomaten in olie
- Sap en geraspte schil van 1 kleine (biologische) citroen
- 1 bosje peterselie
- 1 kleine chilipeper
- 1 theelepel zout
Rooster de hazelnoten in een droge pan of in de oven (10-15 minuten op 100 °C) en laat ze afkoelen. Pureer ze met de overige ingrediënten in een keukenmachine. Deze hazelnootpesto is heerlijk als broodbeleg of door pasta geroerd. Bij gebruik in pastagerechten kun je de pesto eventueel verdunnen met 100 ml room (of een veganistisch alternatief).
Notenallergie
Noten behoren helaas tot de allergene voedingsmiddelen. Voor sommige mensen met een notenallergie zijn hazelnoten irriterend en kunnen zelfs levensbedreigend zijn. Een hazelnootallergie kan zich na consumptie uiten in tranende ogen, jeukende huid of een branderig gevoel op de tong. In het ergste geval kan het zelfs leiden tot een levensbedreigende anafylactische shock met zwelling van de luchtwegen, kortademigheid en hart- en vaatproblemen, wat mogelijk een hartstilstand tot gevolg kan hebben.
Besluit
De hazelnoot werd door onze voorouders als heilig beschouwd en voor talloze magische doeleinden gebruikt. Tegenwoordig bieden de noten ons aromatische culinaire ervaringen, zijn ze bovendien een waardevolle bron van gezonde vetten en de struik ts een gemakkelijk te kweken en wild te zoeken inheemse plant.
Literatuur
- Durak I, Köksal I, Kaçmaz M et al. Suppletie met hazelnoten verbetert het antioxidantpotentieel van het plasma en verlaagt het cholesterolgehalte in het plasma. Clin Chim Acta 1999; 284: 113-5. DOI: 10.1016/s0009-8981(99)00066-2
- Delgado T, Malheiro R, Pereira JA et al. Hazelnootpitten (Corylus avellana L.) als bron van antioxidanten en hun potentieel in relatie tot andere noten. Industrial Crops and Products 2010; 32:621-626. DOI: 10.1016/j.indcrop.2010.07.019
- Oliveira I, Sousa A, Valentão P et al. Bladeren van de hazelaar (Corylus avellana L.) als bron van antimicrobiële en antioxidatieve stoffen. Food Chemistry 2007; 105: 1018-1025. DOI: 10.1016/j.foodchem.2007.04.059
- https://sites.google.com/site/kruidwis/gemmotherapie
- https://sites.google.com/site/kruidwis/gemmotherapie/corylus-avellana-hazelaar-gemmo
