Van acaciavezel wordt beweerd dat het het lichaam een extra dosis voedingsvezels levert. Het wordt op de markt gebracht als supplement voor de darmflora en de spijsvertering. Het onderwerp is erg populair op sociale media onder de hashtag "Fibermaxxing", die zich richt op het toevoegen van voldoende vezels aan iemands dieet. Slimme marketing, of zit er toch een kern van waarheid in?
Wat zijn acaciavezels?
Het commercieel verkrijgbare poeder is de fijn gemalen hars van de acaciasoorten Acacia seyal en Acacia senegal. Acaciavezel is een natuurproduct dat onder andere bestaat uit complexe koolhydraten (arabinogalactanen), glycoproteïnen en mineralen (calcium, kalium). De vezels zijn geurloos en smaakloos. De voedingswaarde van acaciavezelpoeder als voedingssupplement varieert. Over het algemeen bevat 10 gram poeder ongeveer 20 kcal en circa 8-9 gram vezels. De glycemische index is bijna nul, omdat de vezels geen invloed hebben op de bloedsuikerspiegel en deze dus niet verhogen.
Waarom vezels?
Voedingsvezels bestaan uit bestanddelen van voedsel die we niet of slechts gedeeltelijk kunnen verteren. Ze komen voornamelijk voor in peulvruchten, volkoren granen, fruit en groenten. Voedingsvezels bevorderen de spijsvertering, ondersteunen de gunstige darmbacteriën en dragen bij aan een langer verzadigd gevoel. Bovendien verlaagt een hogere vezelinname het risico op overlijden door hart- en vaatziekten en kanker. Sommige studies wijzen erop dat de consumptie van voedingsvezels kan helpen de bloedsuikerspiegel te verlagen en gewichtsbeheersing te ondersteunen.
Oplosbare vezels zwellen op in aanwezigheid van water en vormen een gel die onze darmwand beschermt. Deze gel vertraagt ook de opname van glucose in de darmen, wat resulteert in een langzamere en minder uitgesproken stijging van de bloedsuikerspiegel na de maaltijd. Bovendien kunnen oplosbare vezels het volume van de ontlasting vergroten en de spijsvertering bevorderen – onder andere door te dienen als voedsel voor gunstige darmbacteriën (prebiotisch effect). In het darmmicrobioom worden oplosbare vezels afgebroken tot korteketen vetzuren, die de darmwand beschermen en het risico op maag-darmziekten verlagen.
Aanbevolen dagelijkse vezelinname
De Duitse Voedingsvereniging (DGE) adviseert momenteel om dagelijks 30 gram voedingsvezels te consumeren . De dagelijkse vezelinname kan worden aangevuld met acaciavezels: deze bestaan voor 80 tot 90 procent uit oplosbare vezels (arabinogalactaan), waardoor een dagelijkse dosis van 10 gram bijna een derde van de aanbevolen hoeveelheid levert. Onoplosbare vezels (cellulose, lignine) zijn nauwelijks aanwezig; deze worden grotendeels onveranderd via de ontlasting uitgescheiden en kunnen niet of slechts in zeer beperkte mate door darmbacteriën worden afgebroken.
Acaciavezels, Arabische gom of E 414?
Eén product - verschillende namen: De oplosbare voedingsvezel uit de hars van de acaciabomen staat op de ingrediëntenlijst van de betreffende producten vermeld als acaciavezel, Arabische gom of E-nummer 414.
Arabische gom (E 414) is door de EFSA (Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid) als veilig voor consumptie geclassificeerd en is goedgekeurd als verdikkingsmiddel en stabilisator. De voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie gebruiken dit natuurlijke product als verdikkingsmiddel, emulgator en stabilisator – bijvoorbeeld in zoetwaren, gebak, ijs en sommige dranken.
De voordelen zijn onder andere de gemakkelijke oplosbaarheid in water, het vermogen om vloeistoffen te binden, de neutrale smaak en het vermogen om de consistentie van voedsel te verbeteren. Bovendien kan het poeder suikerkristallisatie voorkomen en vet-watermengsels stabiliseren. Het natuurlijke product is zeer stabiel bij hoge temperaturen en wisselende pH-waarden. Deze eigenschappen zijn ook gunstig bij de productie van kunstenaarsverf of huidverzorgingsproducten zoals crèmes.
In de farmaceutische industrie wordt arabische gom gebruikt als coatingmiddel voor tabletten of om druppels te stabiliseren. De stof heeft een breed scala aan toepassingen en is compatibel met andere ingrediënten. Arabische gom en acaciavezel zijn daarom in wezen hetzelfde product. Wanneer arabische gom als voedingssupplement op de markt wordt gebracht, is het meestal in poedervorm en onder de naam acaciavezel.
De term Arabische gom of E 414 wordt gebruikt in voedingsadditieven, in de farmaceutische industrie en in kunstenaarsbenodigdheden. Omdat studies aantonen dat acaciavezels de groei van gunstige darmbacteriën kunnen bevorderen en zo de spijsvertering kunnen ondersteunen, wordt de meerwaarde voor de consument benadrukt. Als een product ten minste 3 gram vezels per 100 gram voedsel bevat, mag het volgens de EU-regelgeving worden geëtiketteerd als een "bron van vezels". Als een product minstens 6 gram vezels per 100 gram bevat, kan het worden omschreven als "vezelrijk".
Wat zijn de gezondheidsvoordelen van acaciavezel?
Acaciavezels worden al eeuwenlang op diverse manieren gebruikt in Afrikaanse en Arabische landen. In de traditionele Afrikaanse keuken dient dit natuurlijke product als verdikkingsmiddel in soepen en sauzen, in de kunst als bindmiddel voor pigmenten en in de ambachtswereld voor de productie van natuurlijke lijm. In de traditionele geneeskunde worden acaciavezels gebruikt om wondgenezing te bevorderen, keelpijn, maag-darmproblemen en nierproblemen te behandelen en infecties te bestrijden.
Darmgezondheid
Het vezelrijke acaciahout kan als prebioticum een positief effect hebben op de darmgezondheid. Prebiotica dienen als voedsel voor gunstige probiotica (bacteriën). Deze worden afgebroken door de gunstige darmbacteriën, wat hun groei en activiteit bevordert.
Onderzoek toont aan:
- Na inname van acaciavezels neemt het aantal gezondheidsbevorderende bacteriesoorten zoals Bifidobacterium en Lactobacillus aanzienlijk toe.
- De vezels worden in de dikke darm afgebroken tot korteketen vetzuren, wat het darmslijmvlies versterkt, beschermt tegen ontstekingen en het immuunsysteem verbetert.
- Dit natuurlijke product vermindert ook schadelijke darmbacteriën zoals E. coli en Clostridium.
Tandgezondheid
Acaciavezels worden ook gebruikt in de mondhygiëne. In studies werden de acaciavezels als pasta op de tanden aangebracht en vervolgens afgespoeld. De resultaten lieten het volgende zien: Directe toepassing op tanden en tandvlees toonde in studies een significant lagere gingivale en plaque-index aan. De vezels lijken hierbij een antimicrobiële werking te hebben tegen bacteriën die cariës en ontstekingen bevorderen. Bovendien bevatten ze mineralen die belangrijk zijn voor de tandstructuur, zoals calcium, magnesium en kalium. Dit is bedoeld om de remineralisatie van het tandglazuur te stimuleren, omdat het onder andere een positieve invloed heeft op de calciumstofwisseling.
Gevoel van verzadiging
In een kleinschalig onderzoek hebben wetenschappers van de Universiteit van Minnesota het effect onderzocht van de consumptie van 20 g of 40 g acaciavezels op het verzadigingsgevoel bij gezonde volwassenen. De deelnemers werden willekeurig toegewezen aan drie verschillende maaltijden op drie verschillende data. De resultaten lieten het volgende zien: Toen de proefpersonen 40 gram vezels binnenkregen, ervoeren ze minder honger, een sterker gevoel van verzadiging en een groter gevoel van volheid 15 minuten na consumptie, vergeleken met de controlegroep. 240 minuten na het consumeren van de 40 gram vezels was het hongergevoel van de proefpersonen lager in vergelijking met de controlegroep. De deelnemers meldden echter vaker winderigheid na het consumeren van de dosis van 40 gram Arabische gom.nOver het algemeen leidde de inname van acaciavezels tot een verbetering van het verzadigingsgevoel na consumptie. Er zijn echter verdere studies nodig om deze resultaten te bevestigen.
Prikkelbaar darm syndroom en constipatie
Prebiotische vezels en probiotische stoffen zijn veelbelovende benaderingen voor het verlichten van symptomen van het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) met constipatie. Ze kunnen de samenstelling van het darmmicrobioom positief beïnvloeden, de darmmotiliteit stimuleren en ontstekingen verminderen.
In een onderzoek werden acaciavezels met prebiotische eigenschappen of een probiotisch Bifidobacterium-preparaat gedurende vier weken vergeleken met een controlepreparaat. De focus lag op de mogelijke effecten op de stoelgang, de symptomen van het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) en de kwaliteit van leven bij mensen met PDS. De evaluatie bracht het volgende aan het licht: Dagelijkse suppletie met acaciavezels en probiotische preparaten had een positief effect op constipatieproblemen. Ook hier is verder onderzoek nodig.
Psylliumzaad of acaciavezel?
Acaciavezels hebben een vergelijkbaar effect als psylliumvezels en vormen een interessant en goed verdraagbaar alternatief. In tegenstelling tot psylliumvezels zwellen acaciavezels minder op en worden daarom als een milder alternatief beschouwd. Ze hebben voornamelijk een prebiotische werking. Bovendien zijn de vezels smaakloos en oplosbaar, waardoor ze de consistentie van dranken niet beïnvloeden. Psylliumvezels zwellen daarentegen aanzienlijk op en vormen een gelachtige substantie bij contact met vloeistoffen. Acaciavezels beïnvloeden, net als psylliumschillen, de consistentie van de ontlasting en bieden verlichting bij zowel constipatie als diarree.
Bijwerkingen
Vergeleken met andere voedingsvezels veroorzaakt acaciavezel minder vaak een opgeblazen gevoel, behalve bij overmatige inname (meer dan 30 g). De tolerantie verschilt echter per persoon. Talrijke studies met hoge doseringen hebben de veiligheid en verdraagbaarheid van acaciavezel aangetoond. Uit een onderzoek is gebleken dat arabische gom, gebruikt als emulgator in bewerkte voedingsmiddelen, het risico op diabetes type 2 kan verhogen. Verder onderzoek is gaande. Deze bevinding geldt waarschijnlijk vooral in combinatie met de consumptie van (ongezonde) bewerkte voedingsmiddelen en een ongezond voedingspatroon. Wanneer de vezels los van bewerkte voedingsmiddelen worden geconsumeerd, wegen de voordelen momenteel op tegen de risico's.
Tips voor het innemen van vezels
Voedingsvezels kunnen de opname en biologische beschikbaarheid van voedingsstoffen verminderen. Het is daarom aan te raden ze met een tijdsinterval tussen de maaltijden in te nemen, bijvoorbeeld 20 tot 30 minuten voor de maaltijd.
Duurzaamheid
Acaciavezels worden om verschillende redenen beschouwd als een duurzaam en ecologisch waardevol product: De vezels worden voornamelijk geoogst uit wilde bronnen in de sub-Saharaanse regio. Ze zijn dus niet afkomstig van monoculturen met de typische milieuproblemen zoals pesticidengebruik, kunstmest en kunstmatige irrigatie. De acaciabomen worden niet gekapt voor de harswinning, maar afgetapt. Het product is van nature vrij van chemische behandelingen en genetische manipulatie. Het verzamelen van boomhars levert de inwoners van de betreffende landen een extra inkomen op en creëert lokaal werk door middel van handarbeid. Vanuit ecologisch oogpunt helpen acaciabomen de verspreiding van woestijnen af te remmen.
Conclusie
Op basis van de huidige kennis lijkt acaciavezel een veelbelovende, maar niet per se essentiële, aanvulling op de dagelijkse vezelinname te zijn wanneer het dieet evenwichtig is.
Literatuur
- Al-Jubori Y et al. De werkzaamheid van Arabische gom bij de behandeling van ziekten: een systematische review van op bewijs gebaseerde klinische onderzoeken. Biomolecules 2023; doi: 10.3390/biom13010138
- Guan ZW et al. Oplosbare voedingsvezels, een van de belangrijkste voedingsstoffen voor de darmmicrobiota. Molecules 2021; doi: 10.3390/molecules26226802
- Hashim NT et al. Arabische gom als potentiële kandidaat voor quorum quenching en behandeling van parodontale aandoeningen. Front Oral Health 2024; doi: 10.3389/froh.2024.1459254
- Hosobuchi C et al. Werkzaamheid van vezelsupplementen op basis van acacia, pectine en guargom bij de bestrijding van hypercholesterolemie. Nutrition Research 1999; doi: 10.1016/S0271-5317(99)00029-9
- Janssen Duijghuijsen L et al. Supplementen met acaciavezels of probiotica ter verlichting van gastro-intestinale klachten bij patiënten met obstipatie-dominante PDS: een gerandomiseerd, dubbelblind, placebogecontroleerd interventieonderzoek van 4 weken. Eur J Nutr 2024; doi: 10.1007/s00394-024-03398-8
- Larson R et al. Acaciagom wordt goed verdragen, verhoogt het verzadigingsgevoel en verlaagt de piekbloedglucoserespons bij gezonde proefpersonen. Nutrients 2021; doi: 10.3390/nu13020618
- Saha MR et al. Farmacologische voordelen van Acacia tegen stofwisselingsziekten: bioactiviteiten op darmniveau en gunstige modulatie van de darmmicrobiota. Archives of Physiology and Biochemistry 2024; doi: 10.1080/13813455.2021.1966475
- Salame C et al. Voedingsadditieven zoals emulgatoren en het risico op diabetes type 2: Analyse van gegevens uit de prospectieve cohortstudie NutriNet-Santé. Lancet Diabetes Endocrinol 2024; doi: 10.1016/S2213-8587(24)00086-X
