Kruidenstage in de Drome en we vinden de berendruif.

En tijdens de klim in de flanken van de Vercors vinden we de berendruif. Herboristen altijd blij met het vinden van een onnozel plantje. Dat het in het verleden en ook nu nog medicinaal waardevol kan zijn is meegenomen. Wij genieten nu vooral van het ontmoeten, het eens zien, het aanraken hier in zijn natuurlijke omgeving in de flanken van de Vercors. Gewoon planten ontmoeten is voor mij genoeg geneeskracht op zich. En planten ontmoeten is vandaag wel aan de orde..... Het begon met de stoere bitterstofplant gele gentiaan, verder vinden we het reeds uitgebloeide groot vingerhoedskruid, het longkruid met gevlekt blad, het zeldzame zich verstoppende bijenblad Mellitis melissophyllum, leverbloempjes en nog veel meer.

Maar terug naar de berendruif. 

De berendruif heeft verschillende verwante soorten in de Ericaceae-familie, met name de cranberry, die ook gebruikt wordt bij de behandeling van blaasontsteking. Hetzelfde geldt voor de bekende bosbes. De botanische naam, "arctostaphylos", betekent "berendruif" in het Grieks. In het Latijn heeft "uva-ursi" dezelfde betekenis. Beren zouden grote hoeveelheden van deze plant gegeten hebben. De bladeren van de berendruif (Uvae ursi folium) bevatten onder andere 5-12% arbutine en 10-15% tannines. Arbutine wordt in de lever omgezet tot het bacterieremmende hydrochinon, dat vervolgens via de nieren wordt uitgescheiden. Bacteriën in de urine scheiden het hydrochinon weer af via een enzymatisch proces, ongeacht de pH-waarde van de urine. Contra-indicaties zijn onder andere zwangerschap (vanwege het potentieel om de bevalling op te wekken), borstvoeding. Bijwerkingen zijn onder andere maagklachten bij patiënten met een gevoelige maag. 

Berendruifbladthee

Om de thee te bereiden, meng je de dagelijkse dosis (10 g) met 4-6 kopjes koud water, laat je het 6-12 uur (een nacht) trekken, zeef je het, breng je het eenmaal aan de kook en drink je er gedurende de dag 4-6 kopjes van. Door het eerste koud aftreksel komen er minder maagirriterende tannines in de thee terecht.

De klassieke toepassing van berenduif is dus duidelijk blaasontsteking maar uit hedendaags wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het bladextract van Arctostaphylos uva-ursi een natuurlijk product zou kunnen zijn om de virulentie van C. acnes tegen te gaan, en daarmee een nieuwe therapeutische optie voor de behandeling van acne vulgaris zou kunnen zijn.

Literatuur

In vitro antibacteriële en ontstekingsremmende activiteit van Arctostaphylos uva-ursi bladextract tegen Cutibacterium acnes.Pharmaceutics 2022 , 14 (9), 1952; https://doi.org/10.3390/pharmaceutics14091952