Postelein (Portulaca oleracea), ook wel zomerpostelein genoemd, is oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Europa en Noord-Afrika, maar is nu wereldwijd verspreid. Het is een van de meest voorkomende onkruiden in warme streken. Deze warmteminnende plant is echter vrij zeldzaam in onze regio. De kans is het grootst dat je hem aantreft in kassen, tuinen en wijngaarden. Door klimaatverandering wordt verwacht dat de plant zich de komende jaren verder zal verspreiden.
Deze eenjarige pioniersplant groeit kruipend. De rijk vertakte stengel kruipt over de grond. De spatelvormige bladeren zijn opvallend, opmerkelijk dik en sappig. Zomerpostelein is niet verwant aan winterpostelein (Claytonia perfoliata), die wordt geteeld en verkocht als sla.
Heerlijk en gezond
Dit onkruid, dat veel voorkomt in warme klimaten, werd door de Romeinen in Centraal-Europa geïntroduceerd. In de middeleeuwen was het zo populair als groente dat het zelfs in tuinen werd verbouwd. Helaas raakte het in de 19e eeuw grotendeels in de vergetelheid. De bladeren en scheuten zijn smakelijk in salades en als spinazie-achtige groente, maar ook in smoothies, kruidenkwark, eiergerechten en soepen. Postelein heeft een licht zoutige en verfrissend pittige smaak. Het smaakt het lekkerst rauw; je kunt het zo opeten. De beste tijd om het te plukken en te oogsten is vóór de bloei, wanneer de bladeren knapperig en sappig zijn. Na de bloei worden ze wat bitterder. Deze wilde groente smaakt niet alleen heerlijk, maar geeft je maaltijd ook een gezonde boost: postelein bevat uitzonderlijk veel kalium (585 mg/100 g), magnesium (245 mg/100 g) en ijzer (3,1 mg/100 g). Vergeleken met sla bevat het zowat 20 keer zoveel magnesium! Bovendien bevat dit knapperige wilde kruid veel caroteen, provitamine A en meer omega-3-vetzuren dan welke andere bladgroente dan ook.
Wel hoge hoeveelheid oxaalzuur.
Ondanks de vele gunstige eigenschappen van postelein, is het nodig om te vermelden dat het een hoog gehalte aan oxaalzuur bevat. Net als spinazie, snijbiet, rabarber en zuring, behoort postelein tot de planten met een hoog gehalte aan oxaalzuur. Oxaalzuur is echter alleen schadelijk voor het lichaam in grote hoeveelheden. Hoge doses kunnen de nieren belasten, dus mensen met nieraandoeningen zouden het gebruik ervan moeten vermijden. Bovendien remt oxaalzuur de opname van mineralen zoals calcium, magnesium en ijzer. Voor gezonde mensen met voldoende voedingsstoffen is er niets mis mee om groenten te consumeren die oxaalzuur bevatten. Dergelijke voedingsmiddelen zouden echter niet dagelijks op het menu moeten staan.
Er bestaat ook een truc om het oxaalzuurgehalte in voedsel te verlagen: als het voedsel dat u consumeert rijk is aan calcium, bindt het calcium het oxalaat in het spijsverteringskanaal, waardoor het kan worden uitgescheiden zonder het lichaam te belasten. Het is daarom verstandig om postelein te bereiden met calciumrijke voedingsmiddelen, zoals sojaproducten, harde kazen of zuivelproducten.
Voeding als medicijn
Postelein is in onze regio relatief onbekend als medicinale plant, maar in veel andere landen vormt het een integraal onderdeel van de traditionele geneeskunde. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt de plant dan ook een "wereldwijd wondermiddel". De talloze toepassingen van postelein wereldwijd, die al eeuwenlang worden gebruikt, bevestigen deze beoordeling. In China wordt postelein omschreven als een "groente voor een lang leven" en het is al millennia lang een belangrijke medicinale plant in de traditionele Chinese geneeskunde.
De afgelopen tien jaar zijn er talloze studies gepubliceerd over de farmacologische effecten van postelein. Deze studies tonen aan dat het een uitzonderlijk breed scala aan eigenschappen bezit. Zo is bijvoorbeeld aangetoond dat het antidiabetische, antimicrobiële, ontstekingsremmende, leverbeschermende, neuroprotectieve, bloeddrukverlagende, cholesterolverlagende en wondhelende effecten heeft.
Bijzonder opmerkelijk is het neuroprotectieve effect, aangezien de plant de werkingsduur van de belangrijke neurotransmitter acetylcholine verlengt. Ook is een antivirale werking aangetoond, met name tegen het herpes simplexvirus. De talrijke omega-3-vetzuren blijken een positief effect te hebben op het cardiovasculaire systeem, doordat ze de bloedvetten en de bloedsuikerspiegel verlagen. Dit helpt aderverkalking en hoge bloeddruk te voorkomen.
Voor ziektepreventie zouden deze smakelijke wilde groenten zeker op ons menu moeten staan. Zoals een oud gezegde zegt: voeding hoort ons medicijn te zijn!
Recept: Posteleinsalade
Ingrediënten
- 150 g jonge posteleinscheuten
- 200 g tomaten
- ½ komkommer
- 3 eetlepels olijfolie
- 2 eetlepels balsamicoazijn
- 1 theelepel sojasaus
- 2 eetlepels crème fraîche
- peper en zout
- optioneel: 100 g feta
Hak de postelein grof, snijd de tomaten en komkommer in plakjes. Klop alle overige ingrediënten door elkaar tot een dressing en meng deze door de salade. Je kunt er eventueel ook wat in blokjes gesneden feta doorheen roeren.
Conclusie
Postelein is een warmteminnend onkruid dat door klimaatverandering steeds vaker voorkomt in onze regio. Weinig mensen zijn zich echter bewust van de gunstige eigenschappen ervan. In India en China is postelein daarentegen een populaire groente. Dus het proberen waard.
Literatuur
- Yan-Xi Zhou et al. Portulaca oleracea L.: Een overzicht van fytochemie en farmacologische effecten. BioMed Res Int 2015; DOI: 10.1155/2015/925631
