Wonderlijk lesgeven

Nog eens een weekend lesgeven in het aards paradijs bij Bie op een 'geheime locatie´ We willen de kruiden voor het hormonaal systeem oa vrouwenmantel en monnikenpeper bespreken maar door de tropische omgeving vertoeven we meer buiten dan binnen en ...... zo moet dat ook. Dus hapslik ook andere planten ontdekken, van wonderboom over de geweldige Gunnera naar de sierlijk slingerende Akebia of chocoladewingerd.

 Wonderboom

De oude Egyptenaren gebruikten al 4000 v C. wonderolie (van de wonderboom) en noemden dat ,,cici" of ,,kiki"; het Latijnse „ricinus" teek, verwijst naar de vorm van de zaden die lijken op een wel erg grote teek, maar het is ook heel goed mogelijk dat de zaden hun naam aan de teken gegeven hebben.

De naam „wonderboom" is ontstaan omdat hij zo ongelooflijk snel groeit (in een halfjaar bereikt hij een hoogte van 2 m) en ook omwille van zijn wonderlijke medicinale werking. Dodoens schreef al in 1554 in zijn kruidenboek: „Dertig saden ofte korenkens van Wonderboom suyver ghemaeckt ende uyt haer schellen gedaen / kleyn ghestooten ende met eenighen dranck inghenomen / maken kamergang/ ende doen braken/ ende jaghen soo uyt den lijfve taeye koude fluymen/ ende waterachtighe vochtighe­den." Er staat niet voor niets dat de zaden ontdaan moeten worden van de vliezen, omdat er overlijdensgevallen bekend zijn door het eten van 3-10 zaden door de toxine ricine waardoor het bloed stolt. Als de zaden op een juiste wijze geperst worden komt deze giftige ricine niet in de olie, de ricinestof zelf is ook alleen maar oplosbaar in water..

Ook in India is de werking van de wonderboom al van oudsher bekend en in China werden de zaden als ,,Pei-ma" al vermeld in het geneesmiddelenboek uit de T'ang-dynastie (618-907). Behalve een geneesmiddel was wonderolie van oudsher ook een brandstof en tegenwoordig een van de technisch meest gewaardeerde smeerolies (bv. voor vliegtuigen), verder wordt wonderolie gebruikt in cosmetica.

Wonderolie is een betrouwbaar laxeermiddel zonder de maag- en darmslijm­vliezen te prikkelen. De werking blijft beperkt tot de dunne darm. Het is ook een aangewezen middel bij voedselvergiftiging met koliekachtige pijn, misselijkheid, braken en diarree. Normale dosis bij obstipatie: 1-2 eetlepels (ter vergemakkelijking van het innemen, olie en lepel iets verwarmen, eventueel citroensap toevoegen, veroorzaakt na 6-10 uur een pijnloze, breiïge ontlasting.

Vandaag kunnen we ons beter beperken tot het uitwendig gebruik. Huidirritaties ontstaan door wrijving of door transpiratie genezen snel. Branderige voeten bij het wandelen, beginnende blaarvorming worden voorkomen door inwrijven met ricinusolie. Zelfs bij ontstoken aambeien is de olie een 'wonder'middel. Een heel oud volksmiddeltje in Duitsland is het gebruik van wonderolie gemengd met etherische olie van munt (Mentha piperita) en den (Pinus sylvestris) bij verkoudheid en vastzittende hoest. Gewoon de borst inwrijven 3 maal daags.

Over Akebia

En dan de akebia quinata, een klimplant. Hij slingert zichzelf langs steunen omhoog en zit binnen de kortste keren boven in een boom bijvoorbeeld. Of in de boom van van de buren. En dat zonder die boom te wurgen. De schijnaugurk of mooier de chocoladerank heeft prachtig frisgroen blad. Ieder blad is samengesteld uit vijf eivormige blaadjes. En dan de bloemen. De schijnaugurk bloeit al in april met schitterende bloementrosjes in een kleur die mooi afsteekt tegen het frisse groen. Donkerrood. Bijna bruin. Deze bloemen ruiken naar chocolade met een vleugje vanille, daarom wordt hij ook wel chocoladerank genoemd. De plant is zeker eetbaar. Zowel het blad, de bloem als de vruchten. Vooral het slijm in de vruchten en zonder de pitjes zijn goed eetbaar.

En medicinaal zijn ze zeker wel. De plant heeft een lange traditie van gebruik in de Chinese geneeskunde en ondertussen ook wetenschappelijk goed onderzocht. Op basis van die studies uitgevoerd door Oost-Aziatische centra kan worden geconcludeerd dat A. quinata en A. trifoliata verschillende biologische activiteiten vertonen en tr gebruik zijn voor verschillende aandoeningen. Voor A. quinata zijn de volgende effecten aangetoond: diuretisch, hepatoregeneratief, neuroprotectief, analgetisch en ontstekingsremmend. Bovendien heeft deze soort een anti-obesitaswerking en versnelt het de afbraak van ethanol. Niet minnetjes dus. Er werden tests uitgevoerd met extracten van de bladeren, stengels en/of vruchten van de plant.

Extracten van de vruchten van A. quinata zijn een potentieel geneesmiddel voor de behandeling van obesitas en hypolipidemie. Wetenschappelijke studies van extracten van de stengels en/of vruchten van A. trifoliata bevestigden hun antiproliferatieve en antibacteriële eigenschappen. Andere onderzoeken naar hun cosmetische eigenschappen anti-verouderings- en antioxiderende effecten van extracten van A. quinata en A. trifoliata bevestigd.  Dus ook interessant voor de huid. Op zijn herboristisch zouden we het eetbare slijm ook gewoon op ons gezicht kunnen smeren. Een mooie plant met toekomst.

En oh ja.... we waren gewoon op wandel in een tropische tuin ergens in Vlaanderen en dit hele verhaal heb ik daar niet verteld maar kan iedereen hier op zijn gemak lezen en er wat mee doen.