Even bijkomen in de tuin. Niks bijzonder gebeurd, toch voel ik mij vreemd verdrietig. Herfst? Het klimmen van de jaren? Melancholisch noemde men het vroeger. Ergens wel mooi. Een vreemd verlangen naar verdriet. Even bijkomen dus in de herfstige tuin. Woelen naar wortels.
Oogsten van de smeuïge smeerwortel, de vreemd geurende valeriaan, de rode meekrap, de tropische kalmoes. de kleine kaardenbol. de eetbare teunisbloem en niet vergeten de grillige en rood kleurende gele lis. Wortels oogsten om nieuwe planten te winnen en om een wortelmonument te maken. Den herborist die kunstenaar wil worden.
Over de grillige, gele lis en andere irissen dan maar. Lissoorten hebben wellicht wegens hun zwaardvomige bladeren de aloude reputatie over afwerende eigenschappen te beschikken. Tijdens een heksenproces in het Duitse Rottenburg in 1650, bekende een beklaagde dat hij liswortel fijn stampte in een mortier en dat poeder in paardenvoer mengde. Door dat "krachtvoer" werden paarden glanzend mooi en ze trokken alle lasten die men laden kon. In Duitsland en Frankrijk (Normandië) werden irissen op oude muren en rieten daken aangeplant. Volgens Germaans volksgeloof beschermde irissen tegen hekserij.
Zwaardvormige bladeren van de iris werden ook gebruikt als een middel tegen stekende pijn. Zo werd de wortel van de gele lis op St-Jans dag (24 juni) opgegraven en tegen tandpijn aangewend. Wegens zijn kleur wordt de gele lis ook tegen geelzucht aangewend. Plinius de Oude (77 n.C.) schrijft dat de iriswortel als amulet aan baby's werd gehangen tegen de pijn bij het doorkomen van tandjes. Toch niet uitproberen.
Opgesnoven veroorzaakt het wortelpoeder niesbuien en reinigt aldus het hoofd (niespoeder op basis van iriswortelpoeder werd nog bereid in de apotheek tot de jaren 70 van de 20ste eeuw) Iris is ook goed bij een kater of doet dienst als braakmiddel in hogere doses . In de recentere kruidengeneeskunde wordt iris gebruikt als purgerend (vers), urineafdrijvend (gedroogd), braakverwekkend (gedroogd).
Iris species: lis - lisachtigen. Synoniemen: LAT.: iris pallida, florentina, gennanica; FR.: iris; DUI.: Veilchenwurzel; ENG. : Orris; IT.: iride Volksnamen: violenwortel, tandwortel, drankwortel, violettenpoeder, grachtlis. Gebruikte delen: de wortelstok (nog beschreven in BP V ) Bestanddelen: iris bevat vluchtige oliën, een heteroside (iridoside) en veel zetmeel. Eigenschappen: verse wortelstok wordt gebruikt als expectorans, braakmiddel, bij bronchitis en kinkhoest; hij is ook diuretisch. Bij drogen neemt de wortelstok een viooltjesgeur aan en zijn poeder wordt in cosmetische en tandproducten verwerkt
Tot slot en word vervolgd
En misschien om mijn melancholie te verdrijven, een heel nuchter en overdreven rationeel maar wel wetenschappelijk verantwoorde info over de gele lis. Iris pseudacorus is een van de meest voorkomende irissoorten en bezit complexe secundaire metabolieten. Onderzoek toonde aan dat de wortelstokken rijk zijn aan fenolische verbindingen, waarvan 80% tot de tanninegroep behoort. Methanolische extracten van in de tuin gekweekte iriswortelstokken vertoonden antibacteriële activiteit tegen de menselijke grampositieve bacteriën Staphylococcus aureus en Enterococcus faecalis en de gramnegatieve pathogenen Pseudomonas aeruginosa en Klebsiella pneumoniae, die resistent zijn tegen commercieel verkrijgbare antibiotica. Bovendien bestrijdt het extract van de wortelstok, in een concentratie van 3,125 mg droog gewicht/ml, dat gallocatechine bevat, effectief S. aureus-biofilm. Hetzelfde wortelstokextract werkt ook tegen menselijke kankercellijnen, met name tegen de oestrogeenpositieve MCF-7 borstkankercellijn (IC50 = 11,75 μg/ml). In vitro-cultuur scheiden wortels van Iris pseudacorus drie anti-stafylokokkenverbindingen af in het plantenmedium, gedetecteerd met behulp van TLC-overlayer bioautografie. Met behulp van het HPLC-DAD-ESIMS-systeem werden 2 actieve verbindingen geïdentificeerd als 5,7,4'-trihydroxy-6,3'-dimethoxy-isoflavon en een onbekende dimethoxy-dihydroxy-isoflavon En de onderzoekers besluiten dat I. pseudacorus, als niet-eetbare plant, zou beschouwd kunnen worden als een nieuwe, gemakkelijk toegankelijke, niet-houtachtige bron van biologisch actieve polyfenolen.
Zo! De vele werkelijkheden van deze wereld worden voor mij weer verwarrend duidelijk.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten