Citroenmelisse, ook bekend onder de farmacopeïsche naam Melissae folium, heeft een lange geschiedenis van medicinaal gebruik voor diverse aandoeningen. Men geloofde dat de plant zoveel verschillende aandoeningen kon verhelpen dat ze ooit werd beschouwd als een 'kruidengenezer voor alles' (14). Hoewel het vooral werd gebruikt voor depressie/angst, slapeloosheid en dyspepsie, omvat de lange lijst van kwalen waarvoor citroenmelisse traditioneel werd gebruikt ook bronchitis, astma (69), hoesten, koorts, menstruatieproblemen, hypertensie, migraine, shock, duizeligheid (29, 65), eczeem/huidproblemen (65), jicht (42), insectenbeten/steken (12), slangenbeten en huidinfecties (29). Sommigen geloofden zelfs dat de plant kaalheid kon genezen (29, 42).
Citroenmelisse heeft een lange reputatie als kalmerend en opbeurend kruid, en recent onderzoek begint dit traditionele gebruik te bevestigen. Het hydroalcoholische extract vertoonde kalmerende effecten op het centrale zenuwstelsel in dierstudies (9, 14). Een studie gepubliceerd in 2004 in Psychosomatic Medicine met menselijke vrijwilligers toonde aan dat een dosis van 600 mg gestandaardiseerd M. officinalis-extract de stemming, kalmte en alertheid verbeterde, en dat een dosis van 300 mg de wiskundige verwerkingssnelheid van de proefpersonen verhoogde (57). In een studie gepubliceerd in 2006 in Phytotherapy Research verminderde een dosis van 600 mg van een gestandaardiseerd product met Melissa officinalis en Valeriana officinalis de angst bij menselijke proefpersonen (hoewel een dosis van 1800 mg de angst juist verhoogde) (56).Van oudsher werd aangenomen dat citroenmelisse het geheugen scherpt (9, 14, 18), en een studie uit 2002 toonde aan dat citroenmelisse weliswaar geen verbetering bracht in geheugenfuncties zoals woordherinnering, ruimtelijk en numeriek geheugen, maar wel in concentratie (19, 54). Een studie uit 2003 toonde echter aan dat 1600 mg gedroogd blad het geheugen verbeterde. De auteurs suggereren dat het effect op de stemming en de cognitieve prestaties citroenmelisse nuttig kan zijn bij de behandeling van de ziekte van Alzheimer (55).
Een andere studie over het gebruik van citroenmelisse bij de ziekte van Alzheimer werd in 2006 gepubliceerd in het Journal of Ethnopharmacology. De auteurs van deze studie concludeerden dat Melissa officinalis een van de planten is die nuttig kan zijn bij de preventie en behandeling van de ziekte van Alzheimer vanwege het vermogen om acetylcholinesterase te remmen. (35). Zowel de etherische olie, het ethanolisch extract en het afkooksel van Melissa officinalis werden onderzocht, waarbij het ethanolisch extract de sterkste remming vertoonde, andere planten in deze studie lieten wel een hogere mate van remming zien dan citroenmelisse.)
Citroenmelisse heeft gedocumenteerde antivirale effecten. Uit sommige onderzoeken met menselijke proefpersonen is gebleken dat topische preparaten van citroenmelisse effectief zijn tegen herpes simplex (9, 14, 29), en gestandaardiseerde topische preparaten met citroenmelisse-extract worden momenteel in de VS en Europa verkocht (14). Citroenmelisse-extract heeft ook antivirale eigenschappen aangetoond tegen HIV-1 (109 in 14), en waterige extracten zouden antiviraal werken tegen het influenzavirus (14).
Studies hebben de positieve effecten aangetoond van kruidencombinaties met citroenmelisse op babykoliek (86), prikkelbare darmsyndroom (102), colitis, dyspepsie en slaapkwaliteit, maar deze studies betroffen producten die meerdere kruiden combineerden in plaats van alleen citroenmelisse, waardoor de precieze rol van citroenmelisse in deze onderzoeken onbekend is (14). Talrijke studies hebben melding gemaakt van de antibacteriële en schimmelwerende werking van etherische olie van citroenmelisse (14, 74, 77). Een studie uit 2005 toonde aan dat een methanolextract van de bladeren van Melissa officinalis in vitro zwak actie was tegen Helicobacter pylori, de bacterie die maagzweren en andere gastro-intestinale aandoeningen veroorzaakt (68).
Een hydro-alcoholisch extract van citroenmelisse vertoonde antibacteriële activiteit tegen Staphylococcus aureus, Salmonella choleraesuis en de resistente bacterie Klebsiella pneumoniae (77). De etherische olie zou ook antibacterieel zijn tegen Mycobacterium hemolytica (66) en heeft antimicrobiële activiteit vertoond tegen sommige schimmels en gisten, evenals tegen microben die schimmelinfecties van de huid veroorzaken bij mensen en dieren (4, 74). Uit een onderzoek uit 2005 bleek dat een waterig extract van gedroogde bladeren van Melissa officinalis het serumcholesterol- en lipidengehalte verlaagde bij Zwitserse albino-ratten en de verhoging van enzymen die markers zijn voor leverschade verminderde (10). De etherische olie is ook antihistaminisch en krampstillend (66) en heeft in vitro antitumorale / kankerbestrijdende effecten aangetoond (25).
Citroenmelisse is door de Duitse Commissie E goedgekeurd voor nerveuze slaapstoornissen en "functionele gastro-intestinale klachten" (9). ESCOP (European Scientific Cooperative on Phytotherapy) beveelt het uitwendige gebruik van citroenmelisse aan voor koortsblaasjes en het inwendige gebruik voor spanning, rusteloosheid, prikkelbaarheid, spijsverteringsstoornissen en lichte spasmen (9).
Citroenmelisse insectenwerend
Citroenmelisse ( Melissa officinalis ) is niet alleen een heerlijk kruid om de zenuwen te kalmeren; het is ook een krachtig middel om vervelende insecten op afstand te houden. Het geheim van de effectiviteit van citroenmelisse als insectenwerend middel schuilt in de aromatische bestanddelen. Het is een lid van de muntfamilie en, net als veel van zijn verwanten, produceert het een sterke, aangename geur waar mensen dol op zijn, maar die insecten, met name muggen, onaantrekkelijk vinden. Dit kruid is rijk aan etherische oliën met een citroengeur en bevat veel citronellal, een stof die een natuurlijke barrière vormt tegen veelvoorkomende zomerse plagen. Citroenmelisse wordt al eeuwenlang gebruikt als insectenwerend middel. De geplette bladeren kunnen op de huid worden gewreven om insecten af te weren (72), en sommige melisse soorten met een hoog citronellalgehalte kunnen muggen afstoten (97).
Bereiding 1. Citroenmelisse-zalf tegen koortsblaasjes
De antivirale eigenschappen van citroenmelisse maken het een uitstekende keuze voor het verzachten van koortsblaasjes.
- 3 eetlepels bijenwas
- 3 eetlepels kokosolie
- 1 eetlepel aloë vera-gel (kant-en-klare gel is prima)
- 12 druppels etherische olie van citroenmelisse, wel zeer duur. Te vervangen door gedroogd melisseblad laten trekken in de kokosolie
- 3 druppels vitamine E
- blikken of glazen potjes met afsluitbare deksels
Hoe maak je het:
- Smelt in een kleine pan of au bain-marie de bijenwas, kokosolie en vitamine E samen op laag vuur.
- Haal de pan van het vuur en voeg de aloë vera-gel en de etherische olie van citroenmelisse toe, roer goed door.
- Giet het mengsel direct in bewaarblikken of afsluitbare potten.
- Laat het afkoelen tot het hard is, en dek het dan af.
Gebruik: Breng naar behoefte een zeer kleine hoeveelheid aan op de lippen. Vermijd gebruik tijdens zwangerschap, borstvoeding en bij zeer jonge kinderen. Vermijd gebruik bij een overgevoelige huid. Stop het gebruik als de aandoening verergert of als er extra irritatie optreedt. Deel de lippenbalsem niet met anderen om de verspreiding van het virus dat koortsblaasjes veroorzaakt te voorkomen.
Beteiding 2. Siroop van gember en citroenmelisse
Deze verzachtende siroop kan verlichting geven bij milde verkoudheids- of griepsymptomen.
- 1/4 kopje fijngehakte, verse citroenmelisseblaadjes (of 1/8 kopje gedroogde citroenmelisse)
- 5 cm gemberwortel, in stukjes gesneden en geschild
- 1/3 kopje kokend water
- 1 eetlepel citroensap
- 1/4 kopje rauwe honing
Hoe maak je het:
- Doe de fijngehakte citroenmelisseblaadjes en gemberwortel in een hittebestendige weckpot
- Giet het kokende water over de kruiden, dek af met een schoteltje en laat ongeveer een uur trekken. Zeef de thee vervolgens.
- Giet 1 eetlepel vers citroensap in een maatbeker van 1/4 kopje en vul de rest aan met gezeefde citroenmelisse/gemberthee. (Als je allergisch bent voor citroensap of er geen kunt gebruiken, laat het dan weg en gebruik in plaats daarvan meer thee.)
- Meng de thee en het citroensap met 1/4 kopje rauwe honing en roer goed.
- Bewaar de honing in de koelkast, sluit de pot af, voorzie hem van een etiket en bewaar hem daar ongeveer twee weken. Roer de honing voor elk gebruik even door.
Gebruik: Neem naar behoefte een theelepel in ter verlichting van lichte verkoudheids- of griepsymptomen.
Bereiding 3. Recept voor een insectenwerend middel met citroenmelisse
- 1/2 kopje gedroogde citroenmelisse
- 100 ml toverhazelaarextract of gebruik gedroogd hazelaarblad
- 3 druppels etherische olie van citroengras
- 1 druppel basilicum etherische olie
- 2-3 druppels etherische sinaasappelolie
- 120 ml gedestilleerd water
- Een afsluitbare weckpot of container (om de gearomatiseerde olie in te maken)
- Een klein spuitflesje
- Mousseline doek (om te zeven)
Begin met het maken van je citroenmelisse-infusie. Om een kruidenolie te maken (ook wel extractie of infusie genoemd), worden gedroogde kruiden gedurende een bepaalde tijd geweekt in een vloeibare basis om hun heilzame eigenschappen er langzaam uit te trekken. Het is beter om gedroogde kruiden te gebruiken voor dit proces; verse kruiden bevatten water, waardoor een infusie snel kan bederven of ranzig kan worden. Voor deze insectenwerende olie met citroenmelisse gebruiken we hamamelisextract of gedroogd hazelaarblad als vloeibare basis. Toverhazelaar is ideaal voor dit soort uitwendige middelen omdat het verzachtend en licht samentrekkend werkt en helpt de infusie te conserveren. Bovendien verdampt het snel, waardoor de huid fris aanvoelt in plaats van vettig.
- Meng de gedroogde citroenmelisse (1/2 kopje) en het toverhazelaarextract (100 ml) in een weckpot of een andere afsluitbare pot die je in huis hebt.
- Schud het mengsel goed door elkaar zodat alle ingrediënten gemengd zijn.
- Plaats de pot een week of twee in een koele, donkere kast zodat de citroenmelisse goed kan intrekken in het toverhazelaarextract. Hoe langer je het laat trekken, hoe meer de citroenmelisse zal intrekken.
Maak vervolgens je eigen insectenwerende spray:
- Zodra je citroenmelisse-infusie klaar is, moet je de inhoud zeven. Giet de infusie in een kom en gebruik een neteldoekdoek om de blaadjes uit de vloeistof te zeven.
- Voeg aan deze gezeefde citroenmelisse-infusie 3 druppels etherische olie van citroengras, 1 druppel etherische olie van basilicum en 2-3 druppels etherische olie van sinaasappel toe. Al deze etherische oliën werken als muggenwerend middel en geven de citroenmelisse-infusie een heerlijke geur.
- Roer het mengsel 30-60 seconden goed door om ervoor te zorgen dat de etherische oliën volledig zijn opgenomen.
- Vul uw spuitfles voor de helft met dit geconcentreerde mengsel.
- Vul de rest van de spuitfles tot de rand met gedestilleerd water en sluit deze af met de dop.
- Bewaar je zelfgemaakte insectenwerend middel met citroenmelisse in de koelkast en schud het goed voor elk gebruik.
Hoe gebruik je dit insectenwerend middel?
- Breng de insectenspray met citroenmelisse elke 1-2 uur aan, of naar behoefte, om muggen en andere insecten te bestrijden. Deze spray is bedoeld voor menselijk gebruik en niet voor huisdieren.

Geen opmerkingen:
Een reactie posten